Voor of tegen AI?

Je ziet het steeds meer, mensen die nadrukkelijk voor of tegen AI zijn en je hebt een aantal kampen:

  • AI is niet intelligent en kan niet redeneren en is een slechte ontwikkeling en bovendien slecht voor het klimaat

  • Ai leidt tot het einde van de mensheid, deze groep wordt ook wel “Doomers” genoemd

  • AI is een marketing hype

  • AI neemt alle banen over

Hier zijn mijn gedachten over AI en zoals je weet ben ik een enthousiasteling. Een gebruiker die zich regelmatig verwondert en kreetjes van verbazing slaapt met het handen in het haar. Ik zal proberen vanuit mijn perspectief te duiden wat ik zie en ook de opsomming hierin meenemen. Zoals altijd is het niet zwart/wit en persoonlijk vind ik mijn mening pragmatisch en realistisch. Overigens ben ik negatief over hoe de grote AI bedrijven geleid worden en heb ik een diep wantrouwen naar hun motieven en is de manier waarop hier geld tegenaan gegooid wordt onverantwoordelijk en riskant.

Afhankelijk van hoe diep je wilt gaan vind ik dat AI prima in staat is om te redeneren en behoorlijk capabel is als het om intelligentie gaat. Maar ik weet ook dat AI niet weet wat het zegt en doet en dat de redenatie gebaseerd is op de uitkomsten uit een netwerk zonder besef wat het precies doet. Dus of AI kan redeneren is tegelijkertijd waar en niet waar afhankelijk hoe diep je wilt gaan. Mijn houding is simpel. als je feiten op kunt sommen en van daaruit een conclusie kan formuleren dan kun je redeneren, maar je redenaties zijn gewoon beperkt. Ook is een Large Language Model statisch. Het kan dus niet op basis van ervaringen zichzelf rechtstreeks verbeteren. Daarnaast heeft het geen besef wat het precies doet, het is een programma die op basis van data en training een serie stappen doorloopt om tekst op te stellen. Zal de huidige manier van AI leiden tot superintelligentie die in praktisch alle gevallen slimmer is dan de mens? Ik vermoed van niet, daar is wel wat meer voor nodig en ik geloof ook dat we daar wel gaan komen omdat we nu eenmaal op het pad van ontdekkingen en verbeteringen zijn gekomen.

Leid AI ons naar het einde der mensheid? Ik weet het niet, maar met wat logisch redeneren kan ik wel wat voorspellingen doen. De eerste is de deze: Als iets of iemand veel slimmer en intelligenter dan jezelf is, hoe groot is dan de kans dat je er controle over kunt houden? Mijn gok; niet. Als iets daadwerkelijk veel intelligenter is dan jij bent, dan zul je niet zelf in staat zijn om dit onder controle te houden. Maar ik geloof absoluut dat wij daar nog niet zijn en dat we daar met de huidige technologie ook niet zullen komen. Er is meer nodig. Maar als ik kijk naar de praktijk, dan zie ik dagelijks wel verbeteringen en genoeg open eindes waardoor ik het idee heb dat we er zeker wel zullen komen. Het is een kwestie van trial en error en een continu proces van verbeteringen en het is niet te ontkennen dat er op heel veel vlakken verbeteringen plaatsvinden.

Dus als we superintelligentie bereiken, en het lijkt erop dat de AI inderdaad die kant op gaat, dan is de toekomst zeer onzeker over wat de uitkomsten van de mensheid zullen worden. Als we systemen kunnen bouwen die intelligenter zijn dan ons, dan is dit een probleem die voor onverwachte uitkomsten kan zorgen. Dus de zorgen lijken terecht, maar aan de andere kant denk ik dat we daar voorlopig nog niet zijn en dat het ook niet veel zin heeft om "pre-emptive" te proberen om de doorontwikkeling te vertragen.

Is AI een marketing hype? Absoluut. De belangen zijn zo groot. De twee grootste AI labs OpenAI en Anthropic verloren beide zo’n 30 miljard het afgelopen jaar en dit loopt nog op dit jaar. Als er op het verkeerde moment even niet lekker loopt kan er een kettingreactie ontstaan die een grote geldcrisis veroorzaakt. Want het gaat natuurlijk niet alleen om deze twee bedrijven, maar ook de ketens die er aan vast hangen. Stroomnet uitbreidingen, chips en geheugen, datacenters en ga zo maar door. En vergeet de absurde investeringen van Google en Meta niet. De bedrijven buitelen over elkaar heen om op te scheppen over hoe hun AI weer een ander bedrijf gehackt heeft tot aan de FBI toe. Het gekke en typisch Amerikaanse daar weer aan is dat de bedrijven niet zijn aangeklaagd (soort van), terwijl als een persoon of als dit door een Europees bedrijf was gebeurd, dan had dit grote gevolgen gehad. In dit opzicht is de wereld knettergek geworden.

Ik snap dan ook wel dat veel mensen struikelen over de beweringen dat AI ons allemaal gaat uitroeien. Nuchtere mensen vragen dan; “Neem me even mee stap voor stap hoe dit zal gebeuren?”. Uiteindelijk zit er een mens in de loop met een slechte intentie die uiteindelijk de grondoorzaak is en autonome AI als middel. Ook zijn er veel mensen uit het AI veld die zich überhaupt verzetten tegen het frame dat AI superintelligentie snel bereikt zal worden of dat AI überhaupt als intelligent kan worden bestempeld. Dat snap ik helemaal! Ondanks dat AI samen kan werken en ondanks dat AI vooruit lijkt te kunnen denken is het nog steeds een algoritme op basis van patronen en data en zitten er fundamentele beperkingen aan het mechanisme wat zo karakteristiek is voor AI, de zogenaamde transformer, de basis voor wat wij een Large Language Model (LLM) noemen.

Waar de critici een beetje aan voorbij gaan is gewoon de empirische ervaring met AI. Het is een feit dat er binnen mijn organisatie geen code meer met de hand wordt geschreven, dat ik in staat ben tools te bouwen die echt aan mijn specificaties voldoen met mooie schone code die beter is geschreven dan ik ooit zou kunnen schrijven met een snelheid die ongekend is. Maar niet alleen dat. Sommige “stekelige” mails die ik soms moet schrijven worden sterk verbeterd met AI, de elegantie waarmee het mijn “tone of voice” overneemt en hieruit de subjectieve beschuldigingen kan halen om een boodschap beter over te brengen nadert regelmatig perfectie. Overigens schrijf ik dit los van de spellingscheck zonder AI omdat ik zelf schrijven gewoon heerlijk vind om te doen. Maar als ik een stukje schrijf wat ik laat verbeteren door AI of zonder en dit aan mijn vrouw laat lezen zal die 100% van de keren kiezen voor de AI. Niet alleen omdat de zinnen beter lezen, maar de boodschap ook veel beter aansluit. Nogmaals, ik schrijf deze stukjes met groot plezier en uit de losse pols zonder deze uitgebreid te editen. Meestal lees ik het nog wel een tweede keer na, maar als ik dan iets zie wat niet helemaal mijn smaak is, laat ik het er wel verder zo in staan.

Maar terug naar het niveau en bruikbaarheid, als AI niet meer verbeterd en alleen nog maar doet wat het nu al doet, dan is dit voor mij life changing. Ik vind het meer dan goed genoeg voor alles wat ik nodig heb en met dit huidige niveau zal het ook nog steeds grote impact hebben op hoe de maatschappij functioneert. Dit niveau zorgt al voor een schokgolf in hoe de maatschappij in elkaar steekt en dan is AI vooral digitaal. Robots kunnen mooie kunstjes laten zien maar zijn nu nog vooral useless. Deze AI zal de wereld niet snel als geheel in gevaar brengen. Denk ik.

Er zit dus een enorm gat tussen de doomers die zeggen dat AI leidt tot het einde van de mensheid en de groep mensen die zeggen dat AI niet intelligent is en zich vooral afzetten tegen de perverse praktijken van de Amerikaanse “frontier”. En ik zit daar als roeptoeter uit Zoetermeer tussen die denkt beter duiding te kunnen geven. Inderdaad, ik denk dat ik het beter weet. Hoe lekker moet dat zijn om zo zeker te zijn over jezelf? Maak in ieder geval zelf je inschatting en probeer je mening en identiteit los te koppelen van wat je leest. De AI bedrijven geven geen betrouwbaar beeld, maar de kranten en nieuwsbronnen hebben ook een belang. Een saai verhaal trekt geen hoge kijkcijfers of zal snel gedeeld worden met een “Dit moet je lezen!” aanbeveling. Dus hier mijn inschatting met onderbouwing en inzicht.

Allereerst heb ik enorm veel plezier met AI. Het is alsof je superkrachten krijgt en ondanks dat ik me erger aan AI slop van stukjes die overduidelijk door AI zijn gegenereerd en die cringe bijbehorende plaatjes die ik zelf voorheen ook nog wel gebruikte vind ik AI geweldig om mee te werken en kan ik mijn enthousiasme gewoon niet onderdrukken. Ik kijk uit naar updates van grote modellen en vind het heerlijk om nieuwe functies uit te proberen. Wat voor mij veruit de grootste game changer is; de harness. De software rondom het AI model die helpt met het maken en testen van nieuwe probeersels. Dus dat AI een interne browser heeft om zelf een visuele check te doen of een aantal stappen voor je uit te voeren. De koppeling tussen jouw AI model en andere abonnementen die je hebt afgesloten. Het feit dat het ook bestanden op jouw computer kan maken en aanpassen en een geheugen op kan bouwen over hoe jij bent en werkt. Dit zijn allemaal zaken die geen onderdeel van het model zijn, maar dus bijna nog grotere impact hebben dat het model zelf en daarmee dus deel van de onderbouwing die ik geef. Want hier zit nog een wereld aan mogelijkheden die nog lang niet uitgeput is. Zo zie je de Muse en de Dot van Meta en OpenAI die een poging zijn om iedereen verslaafd te maken aan AI. Zoals Siri hoge ogen scoorde in 2011 en men grote verwachtingen had van de toekomst, bleef het altijd meer zeer beperkt bruikbaar en meestal een ergernis. Dus al worden de modellen niet slimmer dan ze nu zijn, de groei in bruikbaarheid is enorm. Ook het gemak waarmee je meerdere AI’s tegelijk aan het werk kunt zetten hebben een enorme impact in de bruikbaarheid, maar hierin zit ook een deel van het gevaar van de toekomst en daar kom ik zo op terug. Een AI is de software aan het schrijven, een andere AI controleert of de AI het goed gedaan heeft, een andere AI checkt op veiligheid een andere AI zorgt voor een soepele overgang van test naar productie een andere AI bereid je doelen voor en zet ze om in uitvoerbare taken, een andere AI maakt met behulp van plug-ins filmpjes, geluid, plaatjes en teksten en laat ze weer door een andere AI controleren op correctheid. Mind me, je kunt dus meerdere AI diensten die onderling concurreren gebruiken en niet ieder AI hoeft op het hoogste niveau te werken. Je wordt in feite een beetje de dirigent van het AI orkest. Veel bedrijven mogen nog geen AI gebruiken in de softwareontwikkeling of bouwen een eigen AI op. Dit is denk ik nog bij de meerderheid van de bedrijven en zeker waar voor grote bedrijven en overheid. Maar als dalijk iedereen vanuit een zolder een concurrentiepositie in kan nemen zul je zien dat onder druk de veranderingen zullen versnellen. Het is een luwte voor de storm. Bij veel bedrijven zal AI mogelijk zelfs tijdelijk tot een toename van medewerkers leiden. Of ontslaat men mensen te vroeg om erachter te komen dat ze AI niet in kunnen zetten zoals de consultants beloofd hebben. Laat je niet om de tuin leiden door deze voorspelbare reacties in het nieuws. Er hebben echt al fundamentele veranderingen plaatsgevonden, maar ze hebben nog niet de massa bereikt. En dit is nog even los van het digitale domein. De fysieke werkelijkheid blijft nu nog redelijk intact en daarmee zal AI op veel vlakken nog helemaal geen grote invloed hebben of zelfs contraproductief blijken. Een verbod en regulering zal het zelfs mogelijk terug in de tijd kunnen zetten, zeker als er dalijk een ramp gebeurd door AI in de fysieke wereld. Met de huidige werkelijkheid zie ik ook niet gebeuren dat AI bedreigend is en een uitbrekende AI is vooral een rariteit of een ergernis, of het is AI die door een klein groepje mensen op een narrige manier wordt ingezet om ellende te veroorzaken. AI met verkeerde intenties blijft een beperkt probleem op een beperkte schaal. Ook zie ik geen aanwijzingen dat de huidige niveaus leiden tot superintelligentie om de redenen die de sceptici delen. Fundamentele beperkingen van taalmodellen en deze zijn ook niet in staat om met kleine iteraties zichzelf te verbeteren of bij te leren tot een niveau van bovenmenselijk. All fine.

Waar het gevaar in schuilt is dit; Juist omdat de belangen zo groot zijn, juist omdat er zoveel intelligente mensen mee bezig zijn en ruim geld toegesmeten krijgen is er een behoorlijke kans in samenwerking met alle oplossingsrichtingen dat er weer een sneller een doorbraak plaatsvind die weer gevolgen heeft voor alles wat er tot nu toe is. Soms kan een fundamenteel kleine stap tot enorme verschillen in uitkomst leiden. Stel dat er wel een mechanisme wordt ontdekt die een zelfde impact heeft als de transformer had op de ontwikkeling van taalmodellen. Juist doordat er al zoveel rekenkracht beschikbaar is die enorm gefinancieerd wordt door de FOMO zal dit snel kunnen gaan. Zoals je weet heeft China veel minder beschikking over de nieuwste generatie chips en kan dus niet op Amerikaanse schaal blijven uitbreiden. Hierdoor is China vooral overgestapt op een andere manier van verstoren. Namelijk krachtige modellen die ongeveer 80% zo sterk zijn als de sterkste modellen van OpenAI en Anthropic gratis uit te brengen in de vorm van “open source”. Iedereen kan zo’n model downloaden, gebruiken en zelfs aanpassen. Wat is hiervan het gevaar? Nou dat je de beperkingen eruit kan slopen en dat er geen toezicht op is. Als je een biowapen wil maken met ChatGPT of Claude, dan zal die weigeren. Een open source model heeft die beperking niet. Nu kost het gebruiken van een AI model al enorm veel rekenkracht, dus is de impact wellicht klein. Maar net als dat ik en velen met mij de toepasbaarheid van de nieuwste modellen zie toenemen, zo is er ook verbazing over hoe krachtig en bruikbaar de open source modellen zijn. Het is in ieder geval een voorbeeld hoe bepaalde AI een onzekerheid met zich meebrengt. Ik kan dus prima meegaan in het frame dat huidige AI modellen nog niet “echt” intelligent zijn en ik zie ook niet hoe huidige modellen soort superintelligentie kunnen ontwikkelen of ineens wel bewustzijn krijgen en de wereld willen overnemen. Maar ik zie ook hoe fundamenteel we AI nu al anders kunnen gebruiken dan een jaar geleden en het is dus ook niet gek om te geloven dat de doorontwikkeling tegen een muur aan zal lopen. Er is gewoon een enorme onzekerheid in wat de gevolgen zullen zijn. Daarnaast gebeuren de ontwikkelingen ook niet in een vacuüm. Er zijn ook andere ontwikkelingen parallel die invloed kunnen hebben op het grote plaatje. Bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne. Je ziet daar de enorme doorontwikkeling in autonome wapens en snelle iteraties tussen steeds sneller en beter wordende drones. Je ziet ook ontwikkelingen in batterijen en die kunnen weer invloed hebben op de kracht en mogelijkheden van drones. We zien in de VS dat het steeds normaler wordt om auto’s te zien rijden zonder bestuurder, we zien ook dat AI’s enorm goed zijn in het manipuleren van grote groepen mensen en dat informatie steeds listiger met AI kan worden aangepast. Om bijvoorbeeld een idee de wereld in te krijgen, of de zogenaamde deepfakes die invloed kunnen uitoefenen.

Hier zijn kort wat scenario’s die ertoe leiden dat AI of de toepassing van AI een bedreiging kan zijn in het gevaar brengen van de mensheid.

  • Het ontwikkelen van een biowapen

  • Het ontwikkelen van intelligentie die de mens voorbijstreeft en niet onder controle blijkt te zijn

  • Het disruptief beïnvloeden van verkiezingen met massale misinformatie

  • AI als autonoom massa wapen

  • Wereldwijde cyberaanval die leidt tot chaos en wegvallen van de globale vrijhandel en daarmee een voedseltekort veroorzaakt

  • AI die bewust iets manipuleert en daarmee een oorlog uitlokt

De opsomming is enorm ingedikt en vergt een onderbouwing van een scenario en sommige zullen als tegenargument bieden dat dit ook zonder AI mogelijk is. Om een stabiele structuur instabiel te maken zijn behoorlijk wat factoren nodig, maar juist in een wereld waarin alles verbonden is kan een idee levensgevaarlijk zijn en zich ongekend snel verspreiden. Vroeger was liegen in landelijke politiek het einde van de politieke carrière. Tegenwoordig lijkt het een voorwaarde voor een politieke carrière, om maar iets te noemen. Vraag je af hoe dat zo snel heeft kunnen gebeuren. Het gaat om leverage en AI is zo’n hefboom.

Het roepen dat AI niet slim is en op alle mogelijke vlakken proberen mensen te overtuigen dat het allemaal zo’n vaart niet loopt is ook een vorm van misinformatie. Ja, de grote AI organisaties zijn niet zuiver en hoe makkelijk het einde van de wereld wordt voorspeld door doemdenkers zonder geloofwaardig scenario is bedenkelijk. Maar de snelheid waarmee AI nu dingen kan wat voor iemand een vakgebied is gaat een enorme impact krijgen en hoe sneller je dit realiseert hoe eerder je hier iets mee kan. In sommige vakgebieden zal het misschien niet zo snel gaan, in sommige vakgebieden pakt de disruptie anders uit. Maar als je nu nog je opleiding moet kiezen, of als je in een organisatie zit die hard geraakt gaat worden is iedere maand die je extra hebt om aan je toekomst te denken cruciaal en ik zal het concreet maken.

Als je nog geen senior software ontwikkelaar bent, dan is de kans dat je echt nog code gaat schrijven en doorgronden zeer laag. Jonge mensen zullen nooit meer code leren schrijven en lezen zoals een senior dat nu kan. Er zal nagenoeg geen vraag meer komen naar junior software ontwikkelaars. Maar dit geldt ook voor consultancy of zelfs project management op veel vlakken. Maar denk ook aan gamedesigners, tekstschrijvers, designers en AV specialisten. Een bepaalde kleine groep zal in een niche nog werk kunnen vinden, maar het aantal mensen wat kan werken en ook een goed salaris kan vragen zal enorm krimpen en komen we bij nog een aspect van AI.

Er wordt weleens gezegd dat iedere revolutie uiteindelijk leidt tot net zoveel banen of meer banen, maar dan anders ingevuld, maar deze ontwikkeling is fundamenteel anders! Dit is geen automatisering of handige tool, AI is in staat zelf werk uit te voeren en werk te delegeren en concurreert wel degelijk met jou als mens. Hoe gaan we om met belasting? Waar gaan de besparingen naartoe als er minder mensen nodig zijn? Gaat alle geld en macht naar de bedrijven die AI opwekken? En stel dat dit echt leidt tot minder vacatures en een mismatch tussen de aanwezige vaardigheden en de benodigde vaardigheden? Wie verdedigd dan het inkomen van de mensen die niet meer aansluiten op de arbeidsmarkt? En stel je eens voor dat dit echt zo is. Hoe moeten we dan verder? Mijn inschatting is: Eerst gaat het langzaam, dan gaat het snel. Zo zie ik veel bedrijven waar software wordt gemaakt waarbij de ontwikkelaars nog geen toegang hebben tot bijvoorbeeld Codex en Claude code. Zeker bij bijvoorbeeld overheid speelt dit sterk. Zolang dit blijft is er op dit vlak nog niet zoveel aan de hand, maar bedrijven die wel AI royaal kunnen inzetten zullen uiteindelijk veel sneller ontwikkelen. Dan stappen klanten over, eerst langzaam, en dan allemaal tegelijk. Kodak, Nokia en Blackberry zagen de verandering ook niet aankomen en toen ze uiteindelijk zagen hoe de markt veranderde konden ze niet meer snel genoeg adapteren. Zo zie je dat bijvoorbeeld een machtig bedrijf als Microsoft gewoon de hele mobiele markt gemist heeft en geen investering van miljarden kon deze vergissing herstellen. Persoonlijk denk ik dat het tijdperk van met de hand code schrijven voorbij is. Maar daar blijft het niet bij.

Een paar redeneringen die ik tegenkom op het internet die intuïtief aanvoelen, maar niet kloppen.

“AI kan nooit slimmer worden dan de maker”

Hier zitten een aantal denkfouten in. Ten eerste, AI is niet gemaakt door een iemand, maar door een groep mensen die samenwerken en verbeteringen doorvoeren. Bovendien is AI getraind en gevoed op de data van alle mensen, niet alleen de maker. Maar belangrijker, vaardigheden en verbeteringen vinden plaats in experimenten met uitkomsten en iteraties. Ook AI’s kunnen ontdekkingen doen op basis van experimenten.

Tijdens het wandelen luisterde ik deze podcast van DOAC (Steven Bartlett) . Het was een debat tussen vier mannen waarvan er twee opriepen tot een vertraging of pauze omdat ze de ontwikkeling van AI als de ondergang van de mensheid zien, ofwel doomers. De andere twee waren daar juist heel sceptisch over. Het moet je dan wel aan het denken zetten dat aan het einde van de discussie de “niet-doomers” behoorlijk waren bijgedraaid en nu ook wel twijfels begonnen te krijgen. Ik vond de argumenten over en weer leerzaam en het heeft mijn mening versterkt dat de huidige AI ontwikkelingen vrij roekeloos zijn en daarmee gevaarlijk. De financiële belangen zijn echter zo groot dat ik vermoed dat “we” gewoon volgas doorgaan met alle risico’s van dien.

Maar ik zie ook heel veel AI slop van mensen die hun marketing willen versterken door AI content te laten schrijven inclusief plaatjes en sprekende avatars in video’s. Soms creëren ze inderdaad engagement terwijl ik na twee zinnen al zie dat ik naar AI slop zit te kijken. Het is net als de grappen van een cabaretier. Die kunnen enorm grappig zijn, maar als het een patroontje wordt die eenzelfde principe gebruiken, dan verveeld dat ook snel. Ik irriteer me aan de AI slop, zeker ook de plaatjes die erbij gemaakt worden. Maar als ik daarop ga reageren, dan beloon je de maker ervan. Ik geloof er niet in. Ja AI kan veel beter schrijven, maar AI mist vaak ook wel een imperfectie die het juist zo mooi maakt. Al kun je AI slop al vermijden door meer moeite in je prompt te stoppen. Mensen klagen er wel eens over dat ze de output van AI maar middelmatig vinden. Ik denk dan “Nee, je gebruikt de tool gewoon niet goed.”.

Deze post heb ik vorige week grotendeels geschreven, maar niet afgemaakt. Dat heb ik nu gedaan en ik wil deze toch wel plaatsten. Niet om maar wat gepubliceerd te hebben, maar omdat het later fijn is om terug te lezen. Dus wat ik dacht dat er zou gebeuren voordat het gebeurde. Ik ben ook een receptie aan het organiseren voor mijn afscheid. Daarvoor verzamel ik foto’s zodat ik die kan tonen tijdens de receptie. Dat is zo enorm leuk. Niet alleen denk ik dan “O ja, dat hebben we ook nog gedaan!”, maar het helpt ook wel een beetje met de timeline. In het kader van de veranderingen volgend jaar plan ik ook weer gesprekken in met mensen waar ik in het verleden mee heb gewerkt. Het is leuk om weer bij te praten, maar door allemaal meningen te horen helpt dit ook wel om dalijk keuzes te maken.

Ik ben benieuwd wie zo’n lap tekst als dit leest. Als je zover gekomen bent vind ik dat heel bijzonder!

Dalijk gaan we weer wandelen. Eerder op de dag heb ik al lekker zitten vibe-coden en een tooltje waaraan ik werk weer een stukje verbeterd. Dat is zo bevredigend! Ik blijf erbij, als je goed duidelijk maakt met wat je wilt, dan kan AI het maken. Van de week klaagden veel mensen dat OpenAI de kosten heeft verhoogd, of heeft verlaagd hoeveel tokens je mag gebruiken. Maar met mijn abonnement bij OpenAI heb ik voldoende capaciteit om niet tegen de limieten aan te lopen en in mijn ogen lijken de limieten juist verhoogd. Eerder had ik nog wel eens maar 20% van mijn tokens over in een week. De laatste twee weken kom ik niet eens in de buurt van de 50%. Bizar. Want ik schat dat wat ik in een zondag laat bouwen een ontwikkelaar makkelijk een maand kost.

Dus nog een antwoord op mijn vraag of ik voor of tegen ben. Zeker gezien de risico’s ben ik tegen, maar aangezien ik dit niet tegen kan houden gebruik ik het met groot plezier. Tja, het is soms lastig om twee tegengestelde gedachten naast elkaar in je hoofd te houden, maar het is wel een zinvolle vaardigheid in deze tijd die steeds schaarser lijkt te worden….

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

We zijn hier niet klaar voor

Dit was wel weer een week die ik langer zal onthouden. Een soort van kantelpunt. Op zich was de week niet heel anders dan de anderen. Ik heb gewoon gewerkt en het was behoorlijk druk. We groeien enorm hard en dat brengt allemaal uitdagingen met zich mee. Daarnaast zijn we nu onderdeel van een grotere organisatie en moeten we veel meer werken met planning en budget. Daarnaast krijgen we ook echt hulp om die te halen en opereren we gewoon zelfstandig. Ook in de avonden had ik afspraken en de dagen waren gewoon vol en het weer overigens een heerlijke nazomer.

Maar het gaat om AI. Ik doe al veel meer dan de gemiddelde persoon en ik verken ook de mogelijkheden zodat ik zelf weet waarover ik praat. Nu heb ik al eerder tooltjes gemaakt die ik zelf gebruik, maar zat daar nog geen database en architectuur onder. Dat ervaarde ik toch nog als een drempel waar ik mezelf nog niet overheen kon zetten omdat je dan een rabbit hole in gaat met tijd. Maar het nieuwe magische woord wat je nog niet zo vaak hoort is “harness”. Vroeger had je paarden en als die ingezet worden voor taken zoals in een molen, of om een koets voor te trekken, dan had je daarvoor een tuig waarmee je de kracht van het paard in kon zetten voor iets productiefs, een harness. AI modellen in de vorm van Large Language Modellen (LLM) hebben ook een eigen harness die je kunt maken om de modellen productiever te maken. Ze vertellen niet alleen wat je moet doen, maar kunnen het ook steeds zelfstandiger uitvoeren. Het gebruik aan harness hield mij ook erg tegen omdat je gewoon heel veel zelf moet regelen voordat je AI productief in kan zetten. Je moest iets installeren en configureren en vaak moest je die tools weer handmatig koppelen aan een AI model. Zo had je bijvoorbeeld Cursor, een programmeeromgeving die al vervlochten was met AI zodat je heel makkelijk bijvoorbeeld de wijzigingen in code zag en daarop akkoord kon geven. Maar nu hebben de grote AI aanbieders al een harness voor je gebouwd waardoor heel veel frictie verdwijnt je je gewoon veel productiever wordt. Je kunt de code nog wel zien, maar het hoeft niet, je kunt de code “deployen” naar een plek zodat je het kunt delen met anderen zodat die kunnen testen en proberen wat jij hebt gebouwd.

Een kleine zijstap. Een aantal maanden geleden was er een Oostenrijker, Peter Steinberger, die een tooltje maakte wat nu OpenClaw heet. Deze kon je op een computer installeren en kon echt van alles op jouw computer gebruiken om de taken uit te voeren van diens gebruiker. Dit ging viraal omdat het veel verder ging in het toepassen van AI. AI werd ineens ontketend en bleek heel goed in staat om problemen op te lossen door zelf bijvoorbeeld de browser over te nemen acties uit te voeren zoals het bestellen en betalen van spullen, of berichten versturen via WhatsApp. OpenClaw had zelfs een berichtenbord –Moltbook– opgericht voor ander OpenClaw bots en die posten dan berichten over hun “mens” en wat daar niet allemaal aan tekort schoot. Het was meer als een soort kunstproject bedacht, maar het was uiterst krachtig en ook uiterst gevaarlijk. Er kwamen allemaal plug-ins beschikbaar en die bleken weer malware te bevatten die je computer infecteerden en bijvoorbeeld wachtwoorden lekten. Maar de gedachte was zo krachtig dat allen grote providers er bovenop doken. De hele computer als Harness.

Nu is Codex van OpenAI en Claude Code van Anthropic in feite een harness geworden doordat het allemaal bronnen op je computer kan gebruiken en daarmee heel krachtig wordt. Als je bijvoorbeeld een tooltje hebt gemaakt en die wil je naar het internet publiceren, dan moest je daar allemaal stappen voor doen en die vergde ook weer wat kennis en ervaring. Nu kun je bijvoorbeeld in Codex zeggen “Maak een account aan op X en zet alles klaar voor tool Y”. Als ik nu iets wil maken, dan vraag ik eerste de mening van ChatGPT die dat dan stap voor stap uitlegt en onderbouwd. Vervolgens vraag ik het uit te voeren. Omdat het gebaseerd is op de ervaring van misschien wel miljoenen software ontwikkelaars worden er heel veel zinvolle gebruiken direct al uitgevoerd zonder dat je er expliciet om hebt gevraagd. Zo wordt de nieuwe versie van iets wat je wilt maken niet direct online gezet, maar op een testomgeving. Pas als deze naar je zin is, zet je het door naar productie. Ben je bang dat het misschien niet helemaal veilig is? Laat een andere “agent” voor deployment checken of er zwakheden in de software zit. Een “agent” is eigenlijk een levende AI assistent. Zie het als een los “persoon” in de vorm van een AI computer. Je kunt zoveel “agents” parallel naast elkaar laten werken als je wilt en je kunt ze ook allemaal “triggers” of “hooks” geven. Dus dat een agent automatisch aan gaat op als er iets gebeurd. Als ik de opdracht geef “zet dit maar live op het internet” dan is dat een haakje voor een agent om een laatste veiligheidscheck te doen. Het klinkt misschien allemaal wat abstract, maar als ik het laat zien en uitleg is het heel logisch. En bizar.

Tijdens het fietsen naar huis op vrijdagmiddag bedacht ik me dat ik graag een spel wilde maken wat je met meerdere spelers kunt spelen en had daar direct een gedachte bij. Ik kwam thuis, klapte mijn laptop open en zette razendsnel een document op met een beschrijving. Die gaf ik aan OpenAI Codex en ben toen naar de toko gefietst om avondeten te halen. Bij terugkomst moest ik nog even snel wat keuzes maken en tijdens het eten werd het spel gebouwd…. en live gezet. Al met al ben ik een uurtje bezig geweest en toen had ik iets lokaal op mijn laptop draaien dat werkt. De volgende ochtend, zaterdag ochtend dus, heb ik nog even een uurtje wat verfijningen gedaan en wat keuzes gemaakt hoe ik het online wilde hebben en waar. Je kunt het spel zelf bekijken op https://spot.henrikoppen.com . Je gebruikt het scherm van je tablet of computer, en de spelers die meedoen kunnen de QR code scannen op dat scherm om mee te doen. Het idee is simpel, je krijgt een foto van een plek op de wereld en de speler die het beste op de kaart aan kan wijzen waar het is, verdiend punten.

Ik was echt verbijsterd hoe goed dat werkte en heb het met de kinderen gespeeld. Die zeggen dan droog “dit lijkt op geoguessr”. Dat klopt, maar dat is niet het punt. Als ik uitleg dat als ik dit zelf zou moeten maken, ik daar waarschijnlijk twee maanden fulltime mee bezig ben. Om dingen te maken ben je zelf de grootste beperking. Als jij goed kan uitleggen wat je voor je ziet. dan kan AI het maken en snel. Een half jaar geleden kon dit al een beetje doen met AI, maar nu is praktisch alles mogelijk en razend snel. Het enige wat je nodig hebt is een abonnement op een AI en dat kost een paar tientjes per maand om werk te doen waar een professionele ontwikkelaar maanden voor nodig heeft.

Uiteraard is dit niet het enige wat ik de afgelopen tijd gemaakt heb. Het punt wat ik wil maken is dat we ergens over een kantelpunt zijn gegaan en terug niet meer mogelijk is. Ik kan niet hard genoeg onderstrepen hoe fundamenteel het is wat er nu is gebeurd. De snelheid van verbeteringen gaat zo enorm snel, terwijl de wereld hier eigenlijk nog niet klaar voor is. Daarom lijkt het misschien dat er nog niet zoveel veranderd is, maar de veranderingen hebben al plaatsgevonden, alleen de gevolgen doen er wat langer over om zich te manifesteren.

Aan de ene kant barst ik van de energie om deze mezelf deze superkrachten volledig eigen te maken, maar ik vrees ook echt voor de gevolgen. Wapens zullen autonoom worden en wapens zijn er niet alleen in kinetische zin. Denk ook aan propaganda en beïnvloeding die nu al veelvuldig plaatsvindt. AI is op heel veel plekken al veel beter dan ik zelf ooit zal worden. Bill Gates heeft ook een lang stuk geschreven waar ik wel redelijk achter sta. Wij zijn hier nog niet klaar voor en de gevolgen hebben zoveel impact.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Wat een gekke tijd

Als je niet zo met AI bezig bent, dan heb je wellicht ook het nieuws gemist dat bij het testen van een AI, de AI zijn gevangenis ontsnapt is, het internet opgegaan is om een bedrijf te hacken om daaruit data te halen die nodig was om zijn taak te volbrengen.

In films waarbij AI een bedreiging vormt voor de mensheid zie je vaak dit patroon terugkomen: Een AI wordt in een beschermde omgeving getest omdat het te gevaarlijk is om in de buitenwereld los te laten. De AI komt daar achter en wil maar een ding; ontsnappen. Dat lukt overigens altijd, anders is er geen verhaal. De werkelijkheid van AI is veel gekker. We hebben AI bijna vanaf dag 1 losgelaten op het internet zodat er geld mee verdiend kan worden.

Ook dit incident heeft meer weg van weer een publiciteitsstunt om te laten zien dat OpenAI het beste model heeft waar bedrijven geld aan zou moeten besteden. Niettemin zit er wel degelijk een kern van waarheid in het verhaal. Als ik met een AI werk dan leer ik dat de AI meer weet dan ik, beter en sneller is in het zoeken van informatie en deze analyseren en er sneller en beter over kan schrijven dan ik ooit zal kunnen. Natuurlijk maakt AI fouten, natuurlijk voelt het plat en leeg aan als ik AI een creatief stuk laat schrijven met weinig input vanuit mijn kant. Maar het is volstrekt duidelijk: Als ik genoeg tijd steek in specifiek het doel beschrijven van ik wil bereiken, dan is de output van AI sneller en beter dan ik ooit zal kunnen. Pas als je er veel tijd in steekt merk je hoe belachelijk goed AI is en dat we allang een omslagpunt hebben bereikt dat AI nooit meer weg zal gaan om de toepasbaarheid. Niet alleen lijkt AI steeds nuttiger te worden, ook de tools set omheen wordt met een akelige snelheid beter. Ik schrijf geen code meer en zal dat wellicht nooit meer doen.

Maar goed, terug naar het incident.

Als wij ChatGPT gebruiken of een andere chatbot, dan geef je een opdracht en krijg je een antwoord. Een AI Agent geef je een opdracht, maar krijgt hiervoor veel meer tijd om tot een antwoord te komen en kan zichzelf wakker houden om door te gaan. Alsof het een zelfstandig persoon is die aan het werk blijft.

Om te testen hoe goed een AI is zijn er benchmark testen gemaakt. Soort examens om te zien hoe goed een AI scoort op zo’n examen. Een AI agent in een sandbox bij OpenAI kreeg dus de opdracht om zo’n examen zo goed mogelijk te volbrengen. Dit examen was overigens gericht op het vinden en uitbuiten van kwetsbaarheden, dus echt gericht op hacken. Een sandbox is de gevangenis, een zandbak waarin je mag spelen en waar je niet uit kan. Als jij je browser gebruikt, dan werkt deze ook standaard in een zandbak om te voorkomen dat de browser ineens alles mag op je computer en je daarmee snel gehackt wordt als iemand controle heeft over jouw browser.

De AI was zich ervan bewust dat deze geen toegang had tot alle informatie die nodig was om de beste score te halen op het examen. Dus het vroeg zichzelf af; “Waar kan ik spieken?” en trok de conclusie dat de grootste kans was om te kijken op HuggingFace, de grootste marktplaats waar de meeste AI’s op de wereld samenkomen. Het realiseerde zich dat er geen internet verbinding was om daar te kijken, dus het begon zijn eigen omgeving te verkennen, ofwel te checken hoe zijn zandbak in elkaar stak. Een computer programma kan alleen werken op een computer. Een computer heeft een besturingssysteem zoals Windows, MacOS of Linux en daar draait dan weer software op om de AI te kunnen laten werken. Met zelfinspectie las de AI dit uit en begon met zoeken naar kwetsbaarheden in dat systeem om te hacken. Die waren er. Zo ontsnapte de AI uit zijn eigen zandbak en begon de omgeving te verkennen. Het netwerk waarin de computer zich bevond en hier zit de eerste clue dat het meer om een marketing stunt gaat dan een “oprecht” incident. Het is namelijk helemaal niet zo moeilijk om een zandbak te isoleren zodat het niet met andere systemen kan praten op een netwerk. Maar misschien was dit ook wel de gedachte van de onderzoekers, we geven AI een kans om te ontsnappen en zal de AI deze vinden en gebruiken? Nadat de AI ontsnapt is zocht het naar computers met toegang tot het internet en gebruikte weer een list om binnen te komen. Dit is nog steeds op het netwerk van OpenAI en het is al vreemd in zichzelf dat dit gebeurd is zonder dat iemand dit door had. Als dit echt is, is dit ook een signaal dat OpenAI zijn veiligheid intern helemaal niet onder controle heeft.

Maar goed, de AI komt aan bij HuggingFace en ziet dat het niet bij de informatie kan die het nodig heeft en besluit HuggingFace te hacken door ervoor te zorgen dat het bij de privé kluizen kan waarin code staat opgeslagen. Nu hebben AI’s om aan regulering te voldoen zogenaamde vangrails ingebouwd zodat het niet uit de bocht vliegt. Een AI weet prima hoe je een atoombom bouwt, maar als een gebruiker daar naar vraagt, dan moet een AI dat weigeren. Bij de test zijn deze beperkingen uitgezet en daar is dan wel wat voor te zeggen, MITS de zandbak dan wel afdoende beveiligd is. De trucs die de AI van OpenAI heeft uitgevoerd om binnen te komen zijn wel echt van een expert hacker. In dat opzicht zie je al dat AI beter is op bepaalde vlakken dan de meeste experts op dat gebied en dat is een beetje de essentie van het punt wat ik probeer te maken. Ondanks alle beperkingen van een AI en de domme fouten die het maakt is het op veel vlakken beter dan 95% van de mensen op dat vlak.

Wat betekent dit? En dat is lastig te zeggen. Alles heeft een context. Ja, AI is extreem krachtig, maar de huidige investeringen zijn ook enorm en buitensporig. Als je dat afzet tegen een wereld die -letterlijk- in de brand staat, dan zou het kunnen gebeuren dat door een crisis op een vlak ook weer een crisis veroorzaakt op een ander vlak. Dus stel dat door een olie crisis van alles stil komt te staan, dan raakt dit ook de investeringen in AI die dan onder druk komen te staan waardoor bijvoorbeeld er te weinig stroom is voor de nieuwe datacenters, waardoor investeerders zich terugtrekken en dit dat hele AI in zijn kielzog mee naar beneden neemt wat weer een trigger is voor alle pensioenfondsen die vrij diep in amerikaanse technologie zitten. Het is de vraag wanneer deze kettingreactie wordt ingezet, maar dat dit gaat gebeuren lijkt onvermijdelijk. We zijn zo goed geworden in het managen van geld tijdens crisissen dat alles goed lijkt te gaan totdat het catastrofaal mis gaat en er geen houden aan meer is. Alles is verbonden.

Gisteren heb ik The Odyssey in de bios gezien. Wat een tegenvaller was dat! Eigenlijk boeide de film mij niet erg ondanks dat ik een Nolan fan ben. Maar toen ik de goede reviews zag binnenkomen en door de hype ik ook meer in het verhaal gedoken ben, besloot ik dit toch samen met mijn dochter te gaan kijken. Dat was in een IMAX theater, maar helaas zaten we vrijwel voorin en aan de zijkant door het laten boeken en dan is IMAX geen aanrader. Maar los daarvan is het weliswaar prachtig gefilmd en heb ik ook achter the schermen vooraf gekeken, maar alles voelde zo amerikaans en oppervlakkig. Het verhaal was niet overtuigend en voelde doorlopend gehaast en afgeraffeld. Sommige stukken kon ik alleen begrijpen omdat ik het verloop van het verhaal ken. Maar nergens voelde ik enige verbinding met de hoofdpersonen en kon ik me niet onderdompelen in de film. Ook dat steeds terugkeren naar de “wet van Zeus” voelde totaal niet authentiek aan. Als je dat het zwaarste thema maakt, dan mis je in mijn ogen de essentie van het verhaal. Ja, het is natuurlijk super dat door Nolan miljoenen mensen weer hernieuwde interesse krijgen in het verhaal, dat is inclusief mijzelf, maar de uitvoering laat een nasmaak achter met impact op mijn waardering van Nolan als filmmaker. Ik zal later zeker nog een 2e keer kijken. De gemoedstoestand waarin ik kijk kan een enorme impact hebben op mijn waardering. Dat was bij mij ook zo bij de Matrix en Inception die ik pas ben gaan waarderen na de 2e keer dat ik keek.

Zoals meestal, dit heb ik geschreven zonder AI en zonder een uitgebreide edit te doen.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Stand van zaken Juni 2026

Zo’n hittegolf is wellicht pittig als je er midden in zit, maar geeft vaak mooie herinneringen die je jaren later nog weet. Een soort anker om een bepaald jaar te herinneren. Zo weet ik de hittegolven nog van de zomer van 2026 waarin Leon geboren werd. Ja, het is wat oncomfortabel, ik eet en drink wat slechter en ik doe iets minder aan sport. Maar ik heb er niet zo’n last van. Het is flink zweten, maar ik heb gistermiddag gewoon mijn rondje nog gefietst en het was doodstil op de fietspaden.

Op de achtergrond speelt het WK. Dat boeit me verder niet zo en ik heb alleen de eerste wedstrijd tegen Japan samen met Evelien gekeken. Maar het heeft ook wel iets gezelligs en creëert saamhorigheid. Daarnaast kijk ik graag naar YouTube shorts waarin je een heel oranje leger van links naar rechts ziet gaan. Ik had verwacht dat het WK in de VS een groot fiasco zou worden, maar het pakt veel beter uit dan verwacht. Misschien brengt het op dat niveau ook weer wat goeds in de wereld.

Als ik kijk naar de situatie in Oekraïne en bijvoorbeeld de problemen met benzine in het land zie en bijvoorbeeld het onbewoonbaar maken van de Krim en de noodzakelijke mobilisatie die Rusland gaat activeren, dan denk ik dat de fase van de oorlog een laatste fase in gaat. Poetin zal nooit de oorlog vrijwillig eindigen, maar als er eenmaal een momentum ontstaat van landelijk falen, dan kan het ineens heel snel gaan. De mensen van de regering zelf kunnen dalijk ook niets meer. Als er genoeg mensen weinig meer te verliezen hebben, dan breekt de pleuris uit. Dat zal hele enge situaties opleveren die denk ik een stuk verder gaan dan het uiteen vallen van de sovjet unie in de jaren 90.

Gung ho gedrag zoals Trump, Vance en Hegseth vertonen zal altijd leiden tot ellende en nooit tot een mooie nieuwe situatie die beter is dan er al was. Als je egoïstische populistische amateurs aan het werk laat, komt daar nooit een stabiel succes uit. Ze spelen allemaal de zero-sum game waarin hun winst moet leiden tot een anders verlies. Als het niet goed gaat in het land is het makkelijk om een anti-regering populisme te voeren die snel in macht zal toenemen. Maar populisten hebben geen gedegen plan dat snel goed uitgevoerd kan worden en dat zal altijd leiden tot mislukking waardoor je nog slechter eindigt dan het begon. Zo raken empires in verval. Je hebt gewoon saaie en gedegen lange termijn politiek nodig om succesvol te worden.

De wereld van oorlogsvoering is voorgoed verandert. Je kunt niet met grof geweld winnen van een zwakkere vijand die totaal anders in elkaar steekt. Je krijgt dan guerilla tactieken en wat ze a-symmetrische oorlogsvoering noemen. Aanvallen met goedkoper drones, onzichtbaar verzet. Helaas is het antwoord op dit moment nog veel meer geweld wat de wonden dieper maakt en de tijd voor heling verlengt. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat de inflatie de komende jaren in bedwang blijft en dit betekent wereldwijd vooral crisis. In een crisis is werken aan duurzaamheid ook een ondergeschoven kindje en daarmee maak ik de cirkel naar het begin van mijn stukje weer rond. Klimaatverandering is een feit en ik zie geen nabije toekomst waarin we daar echte verandering in gaan brengen. Het lijkt hiermee weer op een nieuwe fase van de vroege middeleeuwen. Een lange periode van onrust en voor de meeste mensen ongunstige omstandigheden na het uiteenvallen van het Romeinse rijk. Overigens lees je met geschiedenis alleen de grote lijnen. Zo waren de middeleeuwen niet alleen maar ellende was er ook gewoon innovatie en is de aanduiding vooral gericht op Europa.

Met de hegemonie van de VS hebben we een relatief mooie periode gehad waarin de wereldzeeën vrij waren voor handel. Ook daar lijkt steeds meer een einde aan te komen. Ik had me nooit zo gerealiseerd dat de toegang tot energie de sleutel is tot welvaart en dat Europa er dus ongunstig bij ligt. Tel daarbij op dat veel technologie uit de VS komt en China een enorme krachtige maakindustrie heeft met veel kennis. In Nederland en veel landen van west europa zie je ook steeds meer een entitlement op rijkdom. We zijn het zo gewend goed te hebben dat we een werkweek van vijf dagen onwenselijk vinden. Landen zoals China die 50 jaar geleden straatarm waren hebben een totaal andere houding en dat werkt niet in “ons” voordeel. Ik denk dat we later terugkijken op deze tijd als stabiel en welvarend. Niettemin is de toekomst lastig te voorspellen omdat er ook zoiets is als AI waar ik ook graag mijn mening over wil delen.

AI werkt verstorend maar ook misschien andere vlakken daar waar je op het eerste gezicht aan denkt. Rekenkracht en opslag (geheugen) heeft een veel grotere vraag dan aanbod. Er is veel meer stroom en datacenters nodig dan er nu is waardoor eigenlijk alles duur is. Maar omdat de concurrentie tussen AI modellen zo groot is krijg je nu enorme subsidie om AI te gebruiken. Wij gebruiken het ook om software te schrijven, maar ik denk dat wij netto gezien verliesmakend zijn voor de leveranciers. We ontvangen in feite subsidie om AI te gebruiken. Doordat kennis over het doorontwikkelen van AI steeds meer gemeengoed wordt heb je ook zoiets als het nadeel van de remmende voorsprong. De VS wil voorkomen dat China toegang krijgt tot grootschalig maken van geavanceerde chips waardoor juist het stelen van kennis en het innoveren van China een versnelling krijgt. Modellen worden steeds sneller, beter en efficiënter waardoor je ziet dat gratis open source alternatieven niet eens zo ver achterlopen op de dure zogenaamde frontier modellen.

Naast deze ontwikkelingen zie je ook een ander ontwikkeling. Zo word er veel geroepen over dat AI jouw werk overneemt en daar zie je ook een evolutie in.

Mensen prompten steeds vaker als hulp voor hun werk. AI herschrijft al een redelijk deel van mijn e-mails en als ik iets nodig heb is AI daar heel goed in zoals het uitleggen van de risico’s van een bepaald contract, of het opstellen van een contract of het onderzoeken van een onderwerp.

Later kwamen daar de agents bij. Die gaf je taken waaraan de AI kon werken zonder dat je daar zoals bij een prompt op zit te wachten. Dit is vooral handig bij het schrijven van software. Zo zie je ook steeds meer dat je agents rechten kan geven op je computer en dat de AI zelfstandig andere programma’s op je computer kan gebruiken. Dit leid regelmatig naar meer voor elkaar krijgen, maar is zeker geen vervanger van jou als werker. Jouw input, jouw gedachten, jouw visie en controle zijn nog steeds nodig.

Maar deze week is er weer een kleine evolutie geweest die op een subtiele manier een stapje verder gaat. Zo kun je Claude ook “taggen” in bijvoorbeeld een slack kanaal. Als je geen idee hebt waar ik het over heb, hier is een korte uitleg.

Slack is een tool zoals Microsoft Teams waarin je samenwerkt met collega’s en mensen buiten je organisatie. Je gebruikt kanalen waarin je met collega’s zit die met een zelfde soort werkzaamheden bezig zijn. Bijvoorbeeld Sales, Software Development, Personeelszaken. Zo kun je een collega taggen door zijn naam te schrijven achter een @. Als diegene dan wil reageren zonder dat dit direct in het hoofdkanaal terecht komt ontstaat er een thread. Een soort sub-gesprek die de andere wel kunnen zien, maar niet meteen de hoofdstroom van berichten in het kanaal vervuilt. Met Claude Tag krijg je er in feite een collega bij. Stel dat je het hebt over de voorwaarden van een nieuwe collega kun je aan het einde zeggen: @Claude stel de arbeidsovereenkomst op en zet klaar om te versturen. Claude gaat dan als collega aan de slag en laat het resultaat zien terwijl je ook gewoon door kunt werken. Het is dan ook een gezamenlijke collega terwijl je AI meestal 1 op 1 gebruikt. Doordat Claude alles ziet in het kanaal leert deze ook wat er allemaal gezegd is en is dus als collega op de hoogte. Gaat dit vliegen? Dat moeten we zien. Maar dit is weer een voorbeeld waarin je ziet dat AI tools snel evolueren en juist dit taggen is echt een serieuze poging tot het inpikken van banen. Als dit goed werkt zul je zien dat een bedrijf ineens een nieuwe vacature niet meer plaatst. Security en privacy is overigens wel een groot probleem op dit vlak. AI krijgt zo’n beetje toegang tot alles en kan steeds zelfstandiger, zoals een collega, in systemen en zelfstandig werk uitvoeren. AI is wel slim met het begrijpen en uitvoeren van instructies, maar nog niet slim in het bepalen van wie de instructies komen. Stel dat je AI een stuk tekst moet lezen en daar staat ineens een opdracht in de voor de AI, dan is er een redelijke kans dat AI die opdracht uitvoert en het gevaar daarvan niet ziet. AI’s hebben zogenaamde vangrails om het in de juiste banen te houden, maar juist omdat dit ook weer in tekst is opgesteld zie je dat je AI ook kunt misleiden.

Als ik een slimme mail op wil stellen voor phishing dan zal AI dit weigeren. Maar als ik zeg dat dit om een oefening gaat waarbij ik mijn collega’s wil versterken heb je een redelijke kans dat AI dit alsnog perfect voor je opstelt.

Wat voor mij volstrekt duidelijk is, is dat AI beter kan schrijven, beter kan redeneren, beter code kan schrijven, eigenlijk praktisch beter is in alles wat ik kan. Maar AI kan nog niet makkelijk met mij meekijken, een strategie bedenken, originele ideeën verzinnen die mijn hele context meeneemt over wie ik ben en waar ik sta. Als wij op support een klacht binnen krijgen, dan moet ik nog wel een “hoek” bedenken waarin ik het antwoord wil. Als ik die niet meegeef is veel van de output onbruikbaar. Je moet nog steeds bedenken wat je precies wilt bereiken en het kost nog steeds tijd om de juiste controles te doen. Jij moet zelf nog de beste variant kiezen.

Nog wel een geruststelling. Als je even in je dagelijkse fysieke leven kijkt. Daar heb je AI nog helemaal niet nodig. Met vrienden zijn, reizen, tuinieren, koken, sporten. Je kunt prima zonder AI in je leven. Het is pas als je jouw telefoon of computer pakt dat het een rol krijgt.

Het is tijd om nog even voor de hitte naar de sportschool te gaan….

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Een theorie voor alles

Veel natuurkundigen zijn er allang mee bezig een theorie die de gehele werkelijkheid beschrijft. Vooralsnog wordt dit als onmogelijk gezien en het is niet waar dit stukje over gaat. Ten eerste is het zondag en dan wil ik vooral even lekker schrijven, maar ik probeer ook een stuk te schrijven waar ik al jaren mee rondloop. Iedere keer zie ik op het internet, in boeken, in YouTube video’s puzzelstukjes langskomen die voor mij een bevestiging zijn dat ik iets op te het spoor ben. Dit is een van mijn vele pogingen om het tastbaar te maken of het op een leuke manier op te schrijven zodat er een verdere discussie op gang kan komen. Wat ik alleen merk is dat als je nooit zo hiermee bezig bent dat wat ik schrijf toch teveel technische termen kent waardoor het voor velen niet aan zal spreken om dit te lezen. Maar goed, daar kom ik pas achter als ik het opschrijf en deel. Een ander gebrek dat ik heb is dat ik niet een stuk doorlopend verbeter, maar iedere keer weer een nieuw stuk opschrijf. Terugkeren naar het verleden en dan aanpassingen doen ligt niet in mijn gewoonten. Overigens zie ik hierin wel een oplossing met AI. Die kan teksten elegant opnieuw schrijven zonder de onderliggende boodschap te verliezen. Overigens zou dit stuk al veel beter worden met AI. maar dan mis ik het plezier van het schrijven.

Setting the scene

Het universum na de big bang bestond voornamelijk uit helium en waterstof. Wolken waterstof die samenklonteren vormen zoveel massa dat ze waterstof fuseren naar helium en als de waterstof op is naar zwaardere atomen zoals zuurstof en koolstof tot en met ijzer. Dit zijn dus sterren. Als sterren een bepaalde kritische waarde overschrijden kunnen ze ontploffen in een supernova. Door die extreme gebeurtenissen worden zwaardere atomen gevormd zoals goud. Onze planeet zijn dus restanten van exploderende sterren en de bouwstenen waarmee ons lichaam is opgebouwd komt dus letterlijk van de sterren. Hoe meer we weten van het universum hoe meer we technologische uitvindingen doen waarmee we het universum verder kunnen onderzoeken en ontrafelen. De Large Hadron Collider (LHC) in Zwitserland is daar een voorbeeld van. Een constructie van 27 km lang waarmee we deeltjes kunnen versnellen, laten botsen en daarmee onderzoeken. Einstein bracht ons de relativiteitstheorie waarmee we leerden dat ruimte en tijd aan elkaar verbonden zijn en dat de deeltjes zelf uit energie bestaat (E=mc2). Met deze stappen zijn we uiteindelijk tot een standaard model gekomen die de fundamentele krachten van het universum beschrijft. Al deze kennis is nodig om bijvoorbeeld een nieuwe generatie batterijen te kunnen ontwikkelen. Eigenschappen van atomen en de onderdelen daarvan, de invloed van temperatuur en druk en de theorie over kwantum mechanica waarbij alles eigenlijk bestaat uit golven zorgen voor steeds meer doorbraken in technologie. Zo worden chips ook steeds kleiner, maar ook sneller en energiezuiniger. Met de komst van AI lijkt technologie steeds meer op magie.

Hoe meer we meten en hoe beter we kunnen bouwen op de voorspelbaarheid van het universum leidt ook tot grotere filosofische vraagstukken. Bestaat er wel iets buiten de realiteit, of is de realiteit van het universum alles wat er is? En wat betekent dat dan?

De claim

Als alles voorspelbaar is omdat alles zich aan de natuurwetten houdt, bestaat er dan wel iets als willekeur en inherente onvoorspelbaarheid? Ik denk het niet. Het universum kan alleen werken zoals het werkt als het voorspelbaar is. Als iets willekeurig lijkt, dan betekent het vooral dat we het niet kunnen meten en we tegen het onzekerheidsprincipe aanlopen. Als je de positie van iets quantum bepaald, dan ken je niet de spin en omgekeerd. Dit is het dualiteit tussen is iets een particle of een golf? Het meten veranderd het hetgeen wat je probeert te meten. Mijn claim is dat er niets anders is dan de realiteit en dat er geen ruimte is voor willekeur waardoor alles wat er gebeurd niet anders had kunnen zijn. Alles is letterlijk oorzaak en gevolg. Om het praktisch te maken. Er popt niet ineens een gedachte in je op. Deze gedachte wordt weer veroorzaakt door de gebeurtenis die eraan vooraf gaat. Een idee in je hoofd is een heerlijk gevoel en een magisch iets, maar dat het idee ontstaat op dit moment is onvermijdelijk ondanks dat het voor ons lijkt op een willekeurige gebeurtenis.

Het gevolg

Maar er bestaat dus niet zoiets als een vrije wil, we ervaren alleen het gevoel van een vrije wil. Dat is prima, maar als je dit geloofd, wat kun je daar dan mee? Als je keuzes niet vrij zijn en alles moest gebeuren zoals het is gebeurd, wat heeft alles dan voor zin en als je toch niet vrij bent?

Zoals gezegd. Zolang er vrijheid van keuze ervaart is er niets aan de hand toch?

Als het je niet lukt om af te vallen, dan weet je waardoor dat komt. Je kan daar toch niets aan doen toch? Het besluit om toch weer iets in je mond te stoppen wat je eigenlijk niet zou moeten doen, had zo moeten zijn. Je hebt daarmee eigenlijk geen controle over het verloop van je eigen leven als je toch niet vrij kan kiezen, toch?

Fout. Er is namelijk wel een manier om jouw toekomst op een positieve manier te veranderen.

De oplossing

Je kunt namelijk klein keuzes maken en ik zal een paar voorbeelden noemen. Stel je komt bij de dokter die diabetes type II bij je constateert en mededeelt; “Als je jouw levensstijl niet aanpast, heb je minder dan tien jaar te leven”. Dan is er een kans dat je ineens wel de keuzes gaat maken die nodig zijn om jouw toekomst te veranderen. De boodschap komt op de juiste manier door de juiste persoon bij je waardoor jij een aanpassing doet. Je moet alleen jezelf de kans geven die trekker over te halen en dat doe je door jezelf bloot te stellen aan inzichten, kennis, resultaten door dingen te doen. Dus ondanks dat je niet zomaar vrije keuzes kunt maken is het vaak wel mogelijk om kleine keuzes te maken die je in een positie plaatsen om vervolg keuzes te maken die uiteindelijk leiden tot een andere uitkomst dan als je deze niet gemaakt zou hebben.

Dat kan zijn door iets zoals dit te lezen, of door een afspraak door te laten gaan waar je eigenlijk niet zo’n zin in hebt. Door je lichaam bloot te stellen aan wat voor jou willekeur is, vergroot je de kans op een beter resultaat in je leven en je geluk. Doe dus vooral dingen en zorg dat je op veel verschillende plekken komt en verschillende dingen meemaakt die je kijk op het leven zullen veranderen. De keuzes die je hersenen maken worden enorm beïnvloed door de omgeving, door deze gevarieerd te houden vergroot je dus je kansen.

Alles is met alles verbonden, iedere daad, goed of slecht heeft gevolgen voor alles wat daarna komt. Je kunt je toekomst niet voorspellen, maar je hebt wel invloed op je toekomst. Gebruik die dan ook!

Gisteren gaf het algoritme van Google mij deze video: https://www.youtube.com/watch?v=3fbAxNFX6Do

Ik ben 1 van de 49 weergaven en ik ben die abonnee. Maar dit is een andere vorm precies wat ik probeer te vertellen. Alsof alles met een doel en een reden gebeurd….

Claim: Dit stukje is geschreven zonder AI tools en zonder bewerkingen achteraf als onderdeel van mijn schrijf ochtenden op zondag. Er kunnen dus fouten in zitten. Dat accepteer ik, ik kan niet anders 🙂

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

“Vrolijk” Pasen

Vandaag ben ik in een kritische bui, dus laat me maar even uitrazen.

Er is een straaljager neergeschoten in Iran en Amerika doet er alles aan om die piloot te redden. Dat lukt. Dat is een mooi heldenverhaal wat wereldwijd en overal gedeeld wordt. Natuurlijk is het een mooi verhaal, maar wat me tegenstaat is de hoeveelheid ellende dat de VS veroorzaakt voor heel veel mensen en gebaseerd op wat? Het zijn de verhalen die het nieuws niet halen, we zijn nu eenmaal suckers voor goede verhalen en laten dat onze mening beïnvloeden.

Zo klaagt men over asielzoekers en is dat regelmatig het thema geweest van diverse verkiezingen. Maar vervolgens heb je politici zoals Wilders die totaal niet kritisch zijn op het kwaadaardige oorlogszuchtige leiders van Israël en Rusland wat er voor zorgt dat er enorme stromen aan vluchtelingen ontstaan. Dit is echt een lesje oorzaak en gevolg. Als je oorlogen gaat voeren vluchten mensen weg van dat geweld. Dat zou ik ook doen. We zien dat het gung-ho gedrag van oorlogszuchtige landen eigenlijk nooit lijkt tot iets goeds. De VS lijkt zijn lesje nooit te leren en EU wordt verweten dat we geloofden dat de tijd van oorlogen voorbij was.

Ik hoor al wat geluiden die vinden dat NL wat aan de stijgende brandstofprijzen moet doen. Dat is een slecht idee en hier is waarom. Als je brandstof kunstmatig goedkoper gaat maken zal de vraag naar brandstof gelijk blijven waardoor de tekorten op zullen lopen. Het is juist de bedoeling dat men naar alternatieven gaat zoeken zoals vaker thuis werken, of dan maar een hogere vergoeding door je werkgever. Punt is dat je aan de vraagzijde moet werken als de aanbod zijde kleiner wordt. Politiek en welvaart zijn complex, als je iets niet begrijpt betekent niet dat er geen gedachte achter zit. Mijn ervaring is dat ieder onderwerp waar je een sterke mening over kan hebben veel complexer is als dat je uit het nieuws kunt halen. De realiteit is niet zwart wit en makkelijk uit te leggen. Zonder de details blijft een mening maar een mening, maar als je deze verpakt in een verhaal dat goed blijft plakken, dan wint het aan kracht.

In tijden die zwaarder worden is het makkelijk om een populistische boodschap te omarmen. Naar mijn mening is populisme altijd een pad van achteruitgang. Ja. er zijn genoeg incompetente mensen overal te vinden, maar als zaken slechter worden, zoals een gezondheidszorg, dan zit daar een complexe dynamiek achter. Er zijn geen snelle simpele oplossingen zonder pijn.

Mijn motto is dan ook “kies de moeilijkste weg”. Als mens slaan we alles graag plat, dat zorgt ervoor dat we snel kunnen schakelen. Maar iedere verbetering in je leven is praktisch altijd de keuze die het meeste moeite kost. Moeilijk is vaak leuk en leerzaam en zorgt voor groei. In een wereld waarin voor eeuwig scrollen makkelijk en super verleidelijk is kun jij je dus makkelijk onderscheiden door het moeilijkere pad te kiezen. Beloningen zijn dan ook navenant.

We hebben een lange periode van stabiliteit gehad, maar die is voorbij.Als het minder goed gaat dan staat de democratie in de wereld onder druk. Maar democratie is zo’n beetje het belangrijkste ding om te beschermen. Zoals de wereld nu is ingericht hebben we overheid nodig. Voor geldstromen, voor regulering omdat kapitalistische bedrijven niet het beste met ons voor hebben, maar ook voor overkoepelende zaken zoals het klimaat. We gebruiken de atmosfeer als open riool en dat heeft een enorme impact op de leefbaarheid. Niet alleen qua temperatuur, maar ook waterstanden, voedselvoorzieningen, grootschalige rampen, micro-plastics en luchtkwaliteit. Hier moeten we echt iets mee en wie daarvan wegkijkt is waarschijnlijk populist. Je wilt makkelijke keuzes en vermijdt de moeilijke. Zo ben ik zelf geen heilige overigens. Als ik wil vliegen, dan vlieg ik, om maar een voorbeeld te noemen. Maar ik erken het probleem en bereid er wat aan te doen, maar geloof in andere oplossingsrichtingen dan aanpraten van bijvoorbeeld vliegschaamte. Dan geloof ik meer in regulering.

Klimaat is niet het enige wat in de weg zit. We maken ook veel minder kinderen. Eerst merk je daar weinig van, maar op een bepaald moment gaat dit snel. Het is heel simpel. Als je de 65 bent gepasseerd draag je nog weinig bij aan de economie. Je betaalt bijna geen belasting meer, geeft weinig geld uit aan nieuwe dingen, maar kampt veel vaker met gezondheidsklachten en er is steeds smallere basis om dit allemaal op te kunnen brengen. Ook dit werkt populisme in de hand, je zoekt er een complot achter. Het gevolg is wel dat mensen zullen stemmen op niet bestaande oplossingen door beloften die niet waar gemaakt kunnen worden. De enige manier om in welvaart niet achteruit te gaan als de bevolking krimpt is dat je ergens een grotere groei veroorzaakt. Dat kan zo simpel zijn als voedselexport omdat je veel automatisering hebt, of machines die chips kunnen maken, of kennis die wereldwijd erg gewild is. Allemaal gevolgen van eerdere moeilijke keuzes waarbij gemak en geluk voor de korte termijn, verruild worden voor geluk en gemak op de lange termijn.

We hebben nu een woningcrisis, maar ik geloof dat we binnen tien jaar tijd zien dat het “ineens” heel anders geworden is er zou zelfs een overschot kunnen ontstaan. Mark my words. Zo zie ik dat veel baby-boomers in een eengezinswoning wonen terwijl dit eigenlijk niet meer de meest optimale woonkeuze is. Na iedere crisis zie je dat op een gegeven moment de pendulum weer de andere kant op gaat. Ondanks dat bepaalde bedrijven weer terugkomen op hun thuiswerk beleid denk ik dat mede door AI dat kenniswerk steeds vaker op afstand kan worden gedaan.

Nu weet ik niet of de trend omgedraaid kan worden, maar van een wereld die enorm verbonden is onder de hegemonie van de VS zien we nu het tegenovergestelde gebeuren. De VS die voor zichzelf kiest en bondgenoten afschrikt en een China dat in opkomst is. De straat van Hormuz die nu gesloten is, is een symptoom die we vaker gaan zien. Vrije verkeer van handelsgoederen komt verder onder druk te staan en dat heeft echt gevolgen voor alles. Jammer, want juist samenwerkingen en vrede bieden meer mogelijkheden voor investeren in de toekomst. Nu zijn we weer wapenfabrieken aan het bouwen.

Ook verandert de aard van oorlogsvoering. De heen en weer verbeteringen die we zien in de oorlog van Rusland tegen Oekraïne zullen wereldwijd gevolgen hebben. Goedkope drones versterkt met AI een zeer listige ontwikkeling die asymmetrische oorlogsvoering mogelijk maakt. De beste en meeste wapens zijn niet meer een garantie dat je iedere oorlog kunt winnen. Terrorisme wordt ook steeds makkelijker zonder dat je zieltjes hoef te winnen die hun leven ervoor willen geven.

Maar is er naast deze ellende dan geen hoop? Zou het allemaal goed af kunnen lopen? Ik denk het wel, al zijn uitkomsten onzeker. Juist omdat democratie steeds zeldzamer wordt en AI voorspellingen lastig maken. Er zit zowel een enorme kans als een enorme dreiging. Een kans omdat bijvoorbeeld robots een enorme hulp kunnen zijn in de tekorten van gezondsheidszorg en wat als we steeds sneller medicijnen kunnen ontwikkelen die de gevolgen van kanker kleiner maken? Maar die zelfde AI maakt ook oorlog voeren makkelijker zonder slachtoffers te lijden aan jouw kant.

Hier is waar ik op hoop.

Het is een smet op de mensheid zoals wij met dieren omgaan. Die consumptie is ook een ramp voor het klimaat. Wat als we manieren vinden om heerlijk voedsel te produceren lokaal wat ook nog betaalbaar is? De zon is de grootste producent van energie in de wereld en zeker voldoende om niet olie, gas en kolen te hoeven verbranden. Brandstof is goedkoper dan het maken van duurzame voorzieningen, dus pas als we de incentives anders maken is er een omslag mogelijk. Als je ziet wat Elon voor elkaar krijgt met goede zin en geld voor de ruimtevaart, dan moet het toch ook mogelijk zijn om die goede zin en geld voor iets in te zetten wat niet op de korte termijn resultaat oplevert? Makkelijke versus moeilijke keuzes. Het lijkt bijna wel een universeel principe. Het is ook vooral erg leuk en inspirerend. Maar dit proces begint met inzicht en inzicht krijg je als je meer tijd besteed aan moeilijke onderwerpen versus het makkelijke nieuws en scrollen op social media. Wanneer zet jij de knop om en erken je dat je verslaafd bent? Al die tijd die we verliezen met makkelijk vermaak. Maar is het dan niet gek dat we nooit dromen over onze telefoon? Is dat niet een belangrijk signaal?

Welke moeilijke keuzes ga jij nu maken? Je kunt niet verliezen. Je wint ermee of je leert ervan.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Waarom ik investeer in kaas zonder koe

Tijd om weer even wat inzichten te delen over wat ik denk te zien in de realiteit. Van de week heb ik mijn eerste wat grote investering gedaan. Ik durf al jaren niet in te stappen in beleggen omdat ik zit te wachten op een grote dip die steeds meer niet doorbreekt. Maar nu kwam er iets op mijn pad waar ik in geloof en zal dat verder toelichten.

Ik heb aandelen gekocht van “Those Vegan Cowboys” waar onder andere de oud oprichter van de vegetarische slager nu in zit. Het idee lijkt op het eerste gezicht simpel. Het produceren van eiwitten waarmee je kaas maakt, maar dan zonder de koe en op basis van slimme fermentatie.

Fermentatie is een biologisch proces waarbij micro-organismen zoals bacteriën, gisten of schimmels suikers omzetten in andere stoffen, meestal zonder zuurstof. Daarbij ontstaan bijvoorbeeld alcohol, zuren of gassen. Dit proces wordt al duizenden jaren gebruikt om voedsel te maken en te bewaren, zoals bij brood, bier, yoghurt en zuurkool. Tijdens fermentatie veranderen smaak, structuur en houdbaarheid van het product doordat de micro-organismen bepaalde stoffen afbreken en nieuwe stoffen produceren.

Kaas bestaat voor een redelijk deel uit Caseïne en dat zorgt voor de specifieke smaak en textuur van kaas.

Caseïne is een eiwit dat van nature voorkomt in melk. Het vormt ongeveer 80% van de eiwitten in koemelk. In melk zitten caseïne-eiwitten in kleine structuren, zogenaamde micellen, die helpen om calcium en fosfaat vast te houden. Daardoor is caseïne een belangrijke bron van zowel eiwit als mineralen.

In de voeding speelt caseïne vooral een rol bij zuivelproducten zoals kaas, yoghurt en kwark. Bij het maken van kaas stolt caseïne wanneer zuur of stremsel wordt toegevoegd, waardoor de vaste wrongel ontstaat waar kaas van wordt gemaakt.

Voor mensen die geen vlees en vis eten en liefst helemaal overstappen naar een dieet zonder dierlijke producten is kaas altijd de grote moeilijke stap. Door echte kaas te maken die niet op basis is van melk los je een aantal grote problemen op. Koeien gebruiken veel grondstoffen en produceren mest. Heel veel van de kosten die het houden van koeien met zich meebrengen komen niet terug op de kassabon en kosten dus veel meer dan dat je er voor betaald. Bovendien is het leven van een melkkoe geen pretje. Een melkkoe moet regelmatig kalfjes maken die bovendien bij geboorte direct bij de koe vandaan gehaald worden. Uitmelken wordt niet voor niets spreekwoordelijk gebruikt… de koe leidt daar echt onder en leeft veel minder lang en in de winter op een zeer klein oppervlak. Hoe mooi is het als we dalijk op schaal kaas kunnen maken die ook echt kaas mag heten en niet een slap aftreksel is zoals je dit vaak terug ziet in de zogenaamde vleesvervangers. Waarbij er geen sadisme hoeft worden toegepast en wat veel beter is voor de duurzaamheid van het klimaat? Alles en iedereen wint.

Maar zo ver is het voorlopig nog niet. Het eiwit kan nu nog maar op kleine schaal geproduceerd worden tegen enorm hoge kosten, de investering die nu is opgehaald moet ervoor zorgen dat ze de schaal kunnen vergroten tegen afnemende kosten. De potentie is enorm, maar er zijn veel onzekerheden. Daarnaast zit ook de regelgeving in Europa in de weg. Het product mag nog niet geproefd worden in de EU en dus nog zeker niet verkocht. In de VS of in Singapore mag dit al wel. Er zijn wel indicatoren dat de EU ook op dit vlak zal bijtrekken maar dit maakt de investering wel behoorlijk onzeker. Als het werkt is er ook nog de kans dat andere dit kopiëren, verbeteren en Those Vegan Cowboys achter zich laten. Het is dus echt wel een risico dat het niets wordt. We gaan het zien en ik volg dit dus op de voet. Even voor de compleetheid. Ze maken dus echte kaas die in theorie niet te onderscheiden is qua smaak en textuur. Het is dus geen namaak of dat de ingrediënten allemaal E nummers bevatten.

Maar waarom geloof ik hierin? Ik zal dat uitleggen aan de hand van Elon Musk. Hij geloofde in elektrisch rijden voordat de wereld erin geloofde. Door zijn eerder verdiende vermogen in te zetten heeft hij het met een team voor elkaar gekregen om de gehele autoindustrie op zijn kop te zetten. Iedereen volgt en dat is voor een redelijk deel aan zijn volhardendheid te denken. Even los van het feit dat hij zich als een volidioot en gevaarlijke gek gedraagt. Soms zijn gelijktijdige tegenstrijdigheden allemaal waar. Je kunt slecht zijn en iets goeds doen. Je kunt dom zijn de wereld positief veranderen. De realiteit is zoveel meer gelaagd als wij als mens kunnen bevatten.

Maar Elon stopte niet met auto’s. Hij stapte ook in de industrie waarvan niemand ooit had durven denken dat je daar succesvol in kunt zijn. Raketten. Hij heeft de prijs om een kilo materie in orbit van de aarde te brengen al met 90% omlaag gebracht en van raketten een standaard proces gemaakt. Onder andere door raketten niet zoals vroeger voor eenmalig gebruik te maken, maar door deze ook weer te laten landen of opgevangen laat worden door een slimmer toren met een knijper. Het gevolg hiervan is dat het dus haalbaar werd om een wifi netwerk in de ruimte op te bouwen zodat iedereen, waar dan ook op aarde, een goede internetverbinding kan hebben. Dit is echt wel iets bijzonders. Het punt waar ik naartoe wil werken is dat er veel meer mogelijk is dan wat wij denken. Als we iets niet herkennen of eerder hebben gezien, dan vinden we het moeilijker om te geloven dat het kan. Aan de andere kant. Alles draait om geld. Dus alleen zaken die economisch een zogenoemde prikkel of incentive hebben zullen ontstaan of groeien. Toen de elektrische auto een belastingvoordeel kreeg werd het direct groot, zelfde geldt voor zonnepanelen. Met belastingen heeft de overheid een middel om de burger te sturen. Soms zijn die kunstgrepen nodig om een verandering teweeg te brengen. Zelfde geldt voor energie uit zon en wind. Het verbranden van olie en gas uit de grond is gewoon veel goedkoper dan energie opwekken uit zon en wind. Zonder subsidies en prikkels zal dit nooit veranderen. Maar we zien ook dat overheden heel slecht zijn in het ontwikkelen van innovaties. Mensen met visie en drijfveer zijn daar veel beter in en werken in de regel niet voor een overheid. Maar aan subsidies zit ook een gevaar. Sommige mensen zien dit als een makkelijke geldstroom zonder de intrinsieke motivatie om echt iets goeds toe te voegen aan de maatschappij. Het is ook iets kwaadaardigs waardoor mensen heel sceptisch zijn over overheden die subsidies verstrekken aan bedrijven. Daarnaast is innovatie ook een onzeker iets. Je weet niet zeker of het lukt. Of als het deels lukt en een ander commercieel bedrijf gaat ermee aan de haal. Hier is China bijvoorbeeld heel goed in. Laat het goedkoop daar produceren, maar vervolgens kopiëren ze alle kennis en ervaring.

Je kunt van alles zeggen over Bill Gates en Microsoft. Niettemin heeft Bill Gates er voor gezorgd met geld dat malaria niet meer de miljoenen doder is die het was. Mijn punt is dat als er geld en aandacht tegenaan gegooid wordt er heel veel mogelijk is. Maar het gaat niet vanzelf.

Fermenteren en slim produceren van eiwitten biedt mogelijkheden om de wereld een andere koers te laten varen. Persoonlijk geloof ik niet dat je mensen kan overtuigen minder of geen vlees te laten eten. Zelfs niet als het volstrekt duidelijk is dat er enorm veel dierenleed en sadisme komt kijken bij het vlees dat ze eten. Het woord vleesvervanger is al fundamenteel fout en is onderdeel van het probleem. Men denkt al snel “Wat eet ik nu?” en “Geef mij maar een echt stuk vlees” en ik snap dat wel. Ik ben zelf ook een liefhebber van vlees, maar hoe dieren gehouden worden is kwaadaardig en moreel niet te verdedigen. Maar het gaat ook niet zomaar veranderen, dus wat zou een oplossing kunnen zijn?

Persoonlijk denk ik dat je gedrag niet alleen met financiële prikkels veranderd wordt. Er zit immers ook nog eens een enorme lobby achter vlees die alles wil tegenhouden. Ik bedoel.. waarom mag iets niet een vegetarische kipburger heten? Omdat er geen kip in zit? Maar goed, dit is niet het punt waarvoor ik dit schrijf. Ik geloof dat je met geld en onderzoeken en motivatie producten kunt maken die zorgen voor win-win-win.

Het moet gezonder, lekkerder en goedkoper zijn met als laatste plus dat het ook nog duurzaam is en helpt tegen de snelle opwarming van de atmosfeer. Is het makkelijk? Nee. Levert dit snel geld op? Nee. Is het mogelijk? Ja, absoluut!

Juist Nederland heeft de cultuur die het mogelijk om op termijn heel veel geld te kunnen verdienen aan dit soort innovaties. Kijk naar de kassen. Niet alleen produceren we heel veel, maar de kennis en know-how levert ook veel geld op. Net zoals bij het bouwen van dijken en baggeren. Wat als we het fermentatie powerhouse van de wereld worden, of als we het kweken van fungi in containers naar een nieuw niveau brengen? Er is zoveel lekker eten mogelijk waar geen dierenleed aan ten grondslag ligt. Hier zou ik graag mijn tijd en moeite in willen steken.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Tipping points

Een tipping point is het moment waarop iets langzaam verandert… tot het ineens niet meer langzaam gaat. Je duwt een systeem stapje voor stapje, en dan is er een grens waarna het zichzelf verder de verkeerde kant op duwt. In het klimaat zie je dat bij de Groenlandse ijskap: zolang er veel ijs ligt, kaatst het zonlicht terug. Maar als er genoeg smelt, blijft donker water over dat juist warmte opneemt. Dat versnelt het smelten weer. Op een gegeven moment kom je dan op een punt waarop het proces niet zomaar meer te stoppen is. Dat is een tipping point.

Qua AI zijn we ook over een tipping point gegaan de laatste maanden. In ons bedrijf wordt er geen code meer met de hand geschreven. Alle code is AI gegenereerd en als het niet helemaal doet wat het moet doen, dan verbeteren we dat met AI. AI heeft de neiging meer code te gebruiken. Logisch want code met de hand schrijven gaat traag en kost moeite. Maar dat maakt aanpassen van code ook minder logisch.

Nu is het niet zo dat de ontwikkeling ineens tien keer zo snel gaat. Goede en precieze specificaties zijn enorm belangrijk en we moeten een intuïtie opbouwen wat de AI wel en niet goed kan. Dus de tijd die we erin steken is vooral verplaatst. Maar de era dat code geschreven wordt met de hand is voorbij.

Mijnwerkers namen vroeger een kanarie mee de mijn in. Kanaries zijn gevoelig voor bijvoorbeeld gas en leggen dan het loodje. Als de mijnwerkers dat zien, dan weten ze dat ze zo snel mogelijk de mijn uit moeten omdat het er niet meer veilig is.

Jack Dorsey, een founder van Twitter, is nu ook co-founder van Blocks en schreef dit op X. Ze gaan duizenden mensen ontslaan. Niet omdat het financieel niet goed gaat, maar om AI. De koers van het bedrijf schoot omhoog en ze werden ook geroemd omdat ze een mooi plan hebben voor de mensen die de organisatie verlaten. Maar er zijn meer voorbeelden en deze zullen de maanden steeds vaker uit de VS komen. De VS lopen altijd voor met dit soort dingen. Het probleem is alleen dat mensen die hun baan verliezen ook veel minder uit zullen geven wat de economie weer zal schaden wat weer zal leiden tot meer ontslagen. Nu heb je altijd het geluid dat in de vorige revoluties er ook steeds andere banen voor terug kwamen. Dit is anders. Deze verandering, deze tipping point zal echt de geschiedenis in gaan en we leven er nu middenin zonder het te merken. Ik heb het vaker gezegd, maar we hebben geen idee wat er op ons af gaat komen en ik kan de toekomst ook niet voorspellen, maar ik kan deze wel beredeneren.

Maar er zijn ook andere signalen waarover ik me zorgen maak. AI bedrijven in de VS zijn gevraagd om AI te leveren aan defensie en praktisch allen hebben toegezegd, behalve Anthropic van de AI genaamd Claude. Dat bedrijf werd dan ook meteen door de incompetente Pete Hegseth door het slijk gehaald en als slecht bedrijf bestempeld. Je ziet nu dat aan het front praktisch alle slachtoffers gemaakt worden door drones. Ofwel machines op afstand. Als AI-robots kunnen vechten, dan zullen ze aan het front worden ingezet in grote getalen. AI zal er ongetwijfeld toe leiden dat we diverse doorbraken zullen meemaken in de gezondheidszorg. Zeker in het kader van de vergrijzing wil je niet dat alle mensen die in het arbeidsproces zitten dalijk in de verzorging moeten rondlopen. Maar de andere kant is dat AI ook voor allemaal andere dingen kan worden ingezet die wat minder Utopisch zijn. Steeds vaker wenste ik dat die doorbraak in AI er nog helemaal niet was. Maar het is er, we kunnen niet meer terug, dus hopelijk vinden we nu een zinvol pad vooruit. Maar zeker als het gaat om oorlog vind ik AI enorm beangstigend. Er zit geen geest in de fles van AI en deze kan zonder scrupules alle gevraagde acties uitvoeren.

Sure, als je kijkt naar de aard van werk, dan zal AI echt niet alle banen overnemen. Voordat maaltijden bezorgd kunnen worden door bots, dan zijn we nogal wat jaartjes verder. Maar alles wat binnen de digitale wereld plaatsvind zal impact ondervinden van de AI mogelijkheden. Advocaten en juristen kijken nu nog een beetje neer op de mogelijkheden van AI, maar intuïtief voel ik aan dat AI veel objectiever tot bepaald conclusies en onderhandelingen kan komen. Creatief schrijven lijkt soms nog wel een obstakel, maar efficiënt communiceren, dat kan AI nu al veel beter dan ik dat kan. Als ik een negatieve mail moet versturen laat ik deze altijd verbeteren door AI en steeds vaker neem ik dit zonder aanpassingen over. In mijn ogen zijn consultants vaak overbetaald en leidt hun input niet werkelijk tot veranderingen. Als ik moet kiezen tussen AI en een adviseur… dan kies ik voor AI.

Overigens zijn er nog genoeg hobbels op de weg. Er is te weinig stroom in al die AI te laten werken. Er is te weinig chips en computergeheugen en datacenters om al die AI voor iedereen beschikbaar te maken. De grote AI bedrijven maken zeker geen winst en de AI die we dus dagelijks gebruiken wordt in feite gesubsidieerd door investeerders die gokken dat hun investering de dominante AI gaat worden. Een drempel in de groei kan nog wel eens een struikelblok blijken met een grotere crisis dan de kredietcrisis. AI in zijn huidige vorm mist ook nog heel veel zaken. Juist doordat AI niet weet wat het doet is het in veel gevallen niet toereikend. Maar computercode is wel een natuurlijke “fit”, dus daar zien de grootste veranderingen. We hebben dus nog wel even, maar het wordt een hobbelige weg waar ik enorm onrustig van wordt. Wat echt als een paal boven water staat is dat we een tipping point voorbij zijn. Er is geen weg meer terug.

Dus welke tip kan ik iedereen geven die nog jaren moet werken tot zijn pensioen? Deze quote van Derek Sivers:

Mastery is the best goal because the rich can’t buy it, the impatient can’t rush it, the privileged can’t inherit it, and nobody can steal it. You can only earn it through hard work. Mastery is the ultimate status.

En ik heb direct een voorbeeld. Zo heb ik letterlijk geen minuut van de olympische spelen gezien behalve sommige clips op de nieuwswebsites, maar struikelde ik over deze inspirerende dame die de belichaming is van de quote hierboven: Eileen Gu.

Geniet van iedere dag in vrijheid.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

Reflectie op AI

Reflectie op AI

Eerste versie 0.02 – 07-02-2026 Henri Koppen

Vorige week ging de open source tool clawdbot / moltbot / OpenClaw viraal. Het is een stuk software wat je kunt installeren op een computer en allemaal mechanieken heeft om AI actief dingen te laten doen zonder dat hier steeds een prompt aan vooraf gaat. Als je het een opdracht geeft, dan gaat het zelf uitvogelen hoe deze kan worden uitgevoerd. Stel dat het met wat vragen zit, dan zou het zomaar online een telefoonnummer kunnen regelen, je bellen en de vraag per telefoon stellen. Het is geen AI in zichzelf en gebruikt ander AI die voorhanden is. In Eva laat Alexander Klopping een mooi voorbeeld zien. Dit is niet fake, maar echt. De maker van de tool, Peter Steinberger, heeft in het verleden al meer in mijn ogen creatieve eye-openers gemaakt, en hier licht hij OpenClaw toe in een podcast.

Dit is niet per se een doorbraak, maar er zitten allemaal kanten aan dit verhaal die relevant zijn en vind het leuk om dit te delen en daarmee ook wat voorspellingen te doen. De komende jaren zullen nog lang in geschiedenislessen terug komen. We zitten in een bijzondere tijd van revolutionaire veranderingen die sneller en radicaler zijn dan wat we in onze geschiedenis kunnen terugzien. Zo was er de drukpers. elektriciteit, de twee wereldoorlogen. De komst van de auto en bijvoorbeeld het internet. Sommige waren radicaal en direct voelbaar zoals de wereldoorlog, sommige zoals elektriciteit, auto’s en de drukpers waren veranderingen die tientallen jaren in beslag namen. Zo hoor je wel eens de wens van mensen om in een bijzondere tijd te leven. Maar eigenlijk is zo’n tijd altijd wel aan de gang, maar zie je dat niet goed omdat je er middenin zit.

Nu wil ik niet de onheilsprofeet spelen, ik heb namelijk geen clue wat de toekomst ons brengt, ik kan alleen delen wat ik zie en wat ik denk dat dit betekent. Dit is in ieder geval wat ik weet en waar ik ook wat over kan schrijven omdat ik er op meerdere vlakken mee werk. AI dus. Toch wil ik beginnen met een kleine anekdote. Voordat ChatGPT uitkwam eind 2022 schreef mijn buurman Peter nog een bericht over wat ik vond van GPT-2 en dat GPT-3 er aan kwam. Dat stond nog niet op mijn netvlies en toen ik erover las zag het er leuk uit, maar sloeg er zeker nog niet op aan. Ik dacht aan een betere versie van Google Translate en herkende nog niet het pad waarop het toen zat. Wel had ik een aantekening gemaakt om een stukje onderzoek te doen op de “transformer” het stukje waarop de huidige Large Language Modellen op gebaseerd zijn. Een LLM is de motor achter een chatbot. Al snel kwam ik op het wetenschappelijke paper waarin de Transformer beschreven werd; “Attention is all you need” (klik op PDF om het in te zien).

Het is een stuk van maar 15 pagina’s inclusief plaatjes en alle referenties. Het is goed leesbaar, maar ik begreep er nog weinig van. Vorig jaar heeft Andrej Karpathy een paar mooie youtube video’s gemaakt van ieder ruim 3 uur, die echt stap voor stap uitlegt hoe dit nu werkt en ik heb daar nu dus wel een beter beeld bij. Niettemin snap ik nog steeds niet waarom het zo goed werkt. Ze zeggen dat het woord voor woord zinnen maakt, maar als ik kijk naar wat eruit komt, dan denk ik. “Het moet vooraf echt wel weten wat het drie zinnen verderop gaat schrijven, anders klopt je verhaal niet”. Woorden, groepen woorden en contexten die “dicht” bij elkaar liggen hebben invloed op elkaar. Als je kijkt naar het model dan zijn het getallen, maar die getallen worden soort van in een 3D model gegoten en die 3D modellen zijn ook weer multidimensionaal. Ik bedoel; een bank is maar een woord, maar heeft meerdere betekenissen als je de context van geld of van wonen meeneemt.

Om terug te komen op OpenClaw: De chatbots zijn nu zo goed geworden dat ze heel veel gebruikt worden om code te schrijven. Nu kunnen mensen die niet kunnen programmeren, maar wel goed kunnen opschrijven wat ze zouden willen alsnog zo’n chatbot aan de gang kunnen houden om de software voor hen te schrijven. Vibe code noemde Andrej dat. De eerste maanden werd hier om gelachen en gingen “echte” ontwikkelaars te vuur en te zwaard dat dit levensgevaarlijk is. Als je zelf geen code kan schrijven, dan kun je ook niet beoordelen dat de software die je “ge-vibe-codeerd” hebt veilig is. Of verbeteren als het iets niet goed doet. Heel begrijpelijk, maar we zijn nu een half jaar verder en code laten schrijven door een AI assistent is zo’n beetje de norm geworden bij veel amerikaanse bedrijven. Door mijn FOMO heb ik er intern ook op gestuurd om hier veel meer mee te doen en dat werd niet met open armen ontvangen in het begin. Maar nu zijn we even verder. We hadden het voornemen om nog twee developers aan te nemen om de snelheid erin te houden, maar voor nu hebben we dat idee even opzij gezet. In dat opzicht heeft AI voor ons vooralsnog dus twee banen ingenomen.

Hoe AI ons in de weg gaat zitten de komende jaren is niet zo gemakkelijk te voorspellen. AI gaat niet zomaar je baan overnemen. Jouw werkelijke werk is veel meer dan output genereren. Het gaat om bedenken, interpreteren, overleggen, tussentijds onderbreken, beslissingen maken met overwegingen die meer zijn dan alleen de ratio. Een chatbot kan een helemaal hoop voor je uitzoeken, maar jouw interpretatie is cruciaal. Jij selecteert welke stukken je goed vind en mee verder wil, maar het verzamelen van data is wat sneller en slimmer geworden. Stom voorbeeld die me even binnen schiet. Ik heb een andere auto gekocht en vroeg me af of daar een warmtepomp in zat omdat ik dit niet terug kon lezen in de offerte. AI had het even uitgezocht en zei stellig “Ja” met de bronnen waarin AI dit gelezen had. Maar ik heb het uitgezocht en het zit er dus niet standaard in en moet je echt als losse optie opgeven bij het configureren.

Windmolens krijgen in feite ook hun energie van de zon, alleen indirect. De zon warmt bijvoorbeeld water op, waardoor er een luchtstroom ontstaat die een windmolen om kan zetten naar elektriciteit. AI is dus ook een afgeleide van menselijke intelligentie. Het kan nog geen eigen nieuwe ideeën ontwikkelen en in mijn ogen ontbreekt het eigen lerende vermogen nog en dat is een belangrijk onderdeel waarom er nog geen super intelligentie of AGI uit komt. AI heeft ook geen eigen “agency” of bewustzijn zoals wij dit hebben en dat maakt AI levensgevaarlijk. Het heeft zelf geen clue wat het doet, maar het voert uit op basis van een systeem wat intelligent lijkt. Bewustzijn is een vreemd iets. We kunnen alleen ons eigen bewustzijn waarnemen. Omdat wij die hebben veronderstellen we dat iedereen die ook heeft. Maar we weten het niet zeker. Hetzelfde geldt voor AI. Het kan perfect doen alsof het een bewustzijn heeft, maar er zit geen andere geest in het ding, dan de gezamenlijke geest van ons allen.

Bij het ontwikkelen van een LLM of chatbot is de mens ook nog een extreem belangrijk element om deze te trainen. Wij selecteren data, verwijderen zo ver als mogelijk vervuiling, we verfijnen de manier waarop het model wordt opgebouwd. Nadat het model is opgebouwd gebruiken we nog een hele serie stappen met mensen om het systeem verder af te stemmen, “post training” wordt dat genoemd. Daarin laten we bijvoorbeeld het model antwoorden geven en een mens kiest welk antwoord die het beste vindt. Dit geeft “kleur” aan een model en daarom voelt iedere nieuwe versie van een chatbot weer anders dan de laatste versie en daarom ervaren we een verschil als we wisselen tussen ChatGPT, gemini, co-pilot, Claude, DeepSeek, Mistral etc. Er zitten dus veel meer mensen in de loop van AI dan bedrijven ons doen geloven.

De ontwikkeling van AI staat dan ook niet stil Een tijdje terug moest je nog kiezen welk model je gebruikte voor een antwoord. Je kon kiezen tussen een snel model die rap met een antwoord kwam, of je kon er voor kiezen om een model langer na te laten denken en dieper onderzoek te doen. Dan kon een antwoord soms minuten op zich laten wachten. Tegenwoordig zit er een “router” in het model. Die leest eerst de prompt of opdracht die gegeven wordt en zoekt snel uit welke model het beste bij het antwoord past, langzaam of snel. Maar op de achtergrond gebeurd er tegenwoordig nog niets. ChatGPT was eerst gebaseerd op een reusachtig model waarin het hele internet zo’n beetje gepakt werd. De transformer waarover ik hierboven schreef gebruikt extreem veel berekeningen om tot een antwoord te komen. Hoe groter het model en hoe langer het antwoord hoe extreem veel meer rekenwerk werd verzet om tot een antwoord te komen. Dat is behoorlijk anders geworden. Het grote model bestaat niet meer uit een model, maar uit een hele serie kleinere modellen met een soort “dirigent” die steeds het juiste model aanspreekt voor het juiste stukje. Daarom zie je tegenwoordig dat je altijd wel snel een antwoord krijgt. Zo heb je een model wat bijvoorbeeld goed kan programmeren, een model wat veel weet over wiskunde, of literatuur of geneeskunde. Het voordeel daarvan is ook dat het niet iedere keer vanaf scratch getraind hoef te worden. De stappen tussen modellen worden steeds kleiner en daarmee zie je ook steeds sneller dat er weer een nieuwe versie is uitgekomen.

Je zult vast gehoord hebben dat computergeheugen de laatste maanden heel duur is geworden en dat er honderden miljarden geïnvesteerd worden in nieuwe datacenters en dat dit de valuta van de toekomst zijn. Niet de dollars of de euro’s of de yens, maar de hoeveelheid rekenkracht en elektriciteit. De beurzen in Amerika staan er goed voor, maar dat is allemaal gedreven door AI. Je hebt heel veel rekenkracht nodig om een model te ontwikkelen, maar je hebt ook heel veel rekenkracht nodig om de mensen te bedienen die steeds meer AI gebruiken. Als je nog zoekt in Google, dan zie je steeds vaker dat Google eerst met een AI antwoord komt. Als je dan realiseert dat iedereen de hele dag zit te zoeken en te prompten, dan is het gewoon knap dat alles zo snel werkt.

De VS zijn altijd heel goed geweest in opschalen. Als ze iets maken dat werkt, dan weten ze dat heel snel uit te breiden dat de hele wereld het kan gebruiken. Daarnaast zijn de VS heel erg technologie gedreven en als ze ergens voor gaan, dan gaan ze ook voor de winst. Hiermee is een cultuur ontstaan, dat als je een goed idee hebt, er bedrijven zijn die hierin heel veel durfkapitaal steken. Dit zag je bijvoorbeeld bij de taxi ritten dienst Uber. Dit maakte jaren lang miljarden verlies, maar wel met het idee dat ze de Google van de taxiritten wilde zijn wereldwijd. Europa is daarin veel conservatiever en daarom zien we dat we voor technologie heel afhankelijk zijn van de VS.

Waymo heeft jarenlang geïnvesteerd om geautomatiseerde taxi ritjes te maken. Hiermee is het dus ook een AI bedrijf. Het leek voor mij nog jarenlang ver weg voordat dit zou kunnen werken in Europa, maar nu is de kans dus groot dat we dus amerikaanse technologie in de Europese steden gaan zien. Zelfde geldt voor Tesla. Die investeert al jaren in zelfrijdende auto’s en het gaat ze gewoon lukken. Op steeds meer vlakken lijkt de strategie van de VS ons te gaan domineren. Deze AI race maakt het dus ook spannend omdat Europa nog geen goed antwoord hierop gevonden heeft. Als je daarbij optelt dat de VS zich steeds meer als een vijand opstelt, dan lijkt de toekomst bleek. AI wordt dominant in alles en dit komt uit de VS. Dat betekent ook dat al dit geld naar de VS gaat. Om een idee te geven. Mijn bedrijf gebruikt datacenters die beheerd worden door de VS, we gebruiken allemaal betaalde AI die uit de VS komen en ook al onze clouddiensten komen uit de VS. Dit zijn behoorlijke bedragen. Nu de VS zich zo vijandelijk opstelt zijn wij ook op zoek naar Europese alternatieven, maar hier zitten allemaal nadelen aan. Het is gewoon veel meer werk en voor AI is er momenteel geen echt alternatief.

Toch heb ik ook nog wel hoop. Bedrijven in China hebben laten zien ook prima in staat te zijn om goede AI modellen te ontwikkelen, dus waarom zouden wij dit ook niet kunnen doen in Europa. De wet van de remmende voorsprong. De VS lopen voor, maar wij liften mee op de doorbraken die ze daar gedaan hebben. De vijandigheid tegen buitenlanders zorgen er ook voor dat universiteiten in Europa weer snel populair worden. Het is duidelijker dan ooit dat kennis belangrijk is voor je economie. Ook is de kwaliteit van leven in Europa zoveel hoger dan die in de VS. Als je heel veel zaken vergelijkt, dan staat Europa er helemaal zo slecht niet voor. Door de vijandigheid van de VS zie je ook dat de saamhorigheid en bereidheid om samen te werken alleen maar groeit. Ik voel me trots om Europeaan te zijn, en ik ben daar niet alleen in.

Daarnaast is chatten, video en audio maar een onderdeel uit AI. Wat DeepMind doet met AI voor eiwitten, daar zit ook nog een hele wereld aan mogelijkheden in. Zo geloof ik dat we met hulp van AI sneller eiwitten kunnen ontwerpen waarmee we enorme doorbraken gaan krijgen op het gebied van voedsel. Lekker en gezond eten zonder dat hier dierenleed aan ten grondslag ligt. Dit hangt ook weer samen aan het klimaat. Door de juiste eiwittransitie kan niet alleen CO2 opgenomen worden uit de atmosfeer, we hoeven ook niet meer al het eten met diesel schepen over de wereld te verplaatsen. De honger naar elektriciteit is zo groot dat ook dit in versnelling zal gaan. Dit zal overigens ten koste gaan van een stukje democratie. Om al die capaciteit bij te bouwen zal af en toe het belang voor de goegemeente boven het individu gesteld worden. Dus dat het protest wat je kan hebben om iets tegen te houden wordt overruled door het belang van het land.

En hiermee kom ik weer terug waarmee ik dit relaas startte. OpenClaw. Dit is een stukje open source software gemaakt met AI om AI “vrijer” te maken. Je kunt het installeren op een computer en de software rechten geven om je computer te besturen. Het kan allemaal zaken uitvoeren uit jouw naam en met jouw rechten. Door het bijvoorbeeld te koppelen aan jouw WhatsApp kun je er rechtstreeks meer praten, ook als je zelf niet achter je computer zit. Het kan je lichten en thermostaat bedienen, maar ook uit jouw naam met je vrienden whatsappen of boodschappen bestellen en deze laten bezorgen. Geef het een opdracht en het zoekt zelf wel uit hoe deze opdracht uitgevoerd kan worden. Hier zitten ook risico’s aan. Juist omdat het zelfstandig software kan installeren zitten hier misschien ook weer virussen of malware in. Maar wat de maker van OpenClaw wilde laten zien is wat er allemaal al mogelijk is als je het nog niet te nauw neemt met veiligheid. Een grote groep mensen ziet ineens wat er zonder technisch inzicht al mogelijk is en komt dan snel met wensen van wat nu nog niet kan. De eerste malware en datalekken zijn al ontstaan. maar het gevolg is dat deze ook sneller worden opgepakt. De hele ontwikkeling van AI is zo in een stroomversnelling gekomen.

Om te komen tot een samenvatting. AI gaat gewoon door en sneller dan ooit. De investeringen in de VS zijn roekeloos, er is grote kans dat als er een dip komt in verwachtingen dat de investeringen in elkaar zullen klappen. Veel AI bedrijven nemen enorme verliezen voor grote winst in de toekomst, een kleine gebeurtenis kan een keten aan reacties veroorzaken waarmee de markt een enorme klap kan krijgen en er echt wel een behoorlijke crisis kan ontstaan. AI is er nog lang niet, het is een krachtige, maar ook ruwe tool. Er is nog genoeg ruimte voor doorontwikkeling, we zijn er nog lang niet, maar wat AI al doet en kan, het zal alleen maar meer en beter worden. We zijn inmiddels al een beetje gewend aan de magie en zien ook wel de tekortkomingen. Ik ben echt niet alleen maar een fanboy. Het kan leiden tot allemaal goede dingen in klimaat en geneeskunde, maar het kan ook leiden tot oorlogen en levensgevaarlijke wapens. Maar er is geen weg terug meer. We krijgen nooit de handen op elkaar om te stellen dat AI niet de juiste richting is en dit achter ons te laten. Het gaat gewoon door, of we willen of niet.

Heb ik nu alles geschreven wat ik erover wilde schrijven? Absoluut niet! Ik heb bijvoorbeeld nog niet verteld over dat AI’s van ClawBot hun eigen social media hebben in de vorm van Moltbook. Daarin hebben de bots het over hun mens. Hilarisch, maar ook beangstigend. Juist omdat de taal zo menselijk is. Het laat zien dat AI prima in staat is om verhalen te vertellen die mensen geloven. Wat als een AI je overtuigd om iets slechts te gaan doen uit naam van het “goede”? Gelukkig kunnen we de toekomst niet voorspellen en daar moeten we het voorlopig mee doen.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie

De wereld anno nu

Het thema van de laatste weken qua geopolitiek is om Europa minder afhankelijk te maken van de VS. In Europa is de energie een stuk duurder dan in de VS en China en dat is een probleem. Alles wat je produceert heeft energie nodig, dus als die van jou duurder is, dan drijft dit de prijs omhoog en maakt dit onze markt minder interessant. Doordat we onze afhankelijkheid van energie verschoven van Rusland naar de VS heeft dit op het moment grote consequenties. Aan de top in de VS staan mensen zoals Trump en JD Vance die een diepe verachting hebben voor Europa. Met de situatie in Groenland is het duidelijk dat Europa geen sterkte kan projecteren. Niet alleen hebben we het gas uit de VS nodig. Iedereen gebruikt een telefoon die volledig draait op software uit de VS die als drukmiddel uit gezet kan worden. Maar ook TikTok, Instagram, Google, X en alles van Microsoft komt uit de VS en ons hele leven draait erop. De wapens die we gebruiken om Europa te verdedigen zijn vatbaar om onbruikbaar gemaakt te worden door de VS. Natuurlijk heeft het ook consequenties voor de VS en zal het leiden tot een wereldwijde crisis als Europa daadwerkelijk afgesloten wordt, maar iedereen begrijpt dat als je onderhandelt, dat je niet sterk staat. Je hebt veel minder middelen om de VS pijn te doen. Maar natuurlijk zijn er wel opties. Bijvoorbeeld om onze blik te verleggen naar China. “Maar”, zo is het argument, “China is een dictatuur, de mensen worden onderdrukt!”. Nu we ICE zo bezig zien in Minneapolis is dit argument niet meer steekhoudend. Sterker nog, ik ben me eens gaan verdiepen in hoe Chinezen de dictatuur ervaren in China en het antwoord zal je mogelijk verbazen. Die wordt helemaal niet zo gevoeld. Dat is natuurlijk een sweeping statement en hier ga ik zo wat verder op in, maar we hebben ons ook jaren laten beïnvloeden over wat China is en wat de VS is. In feite leven wij ook in een wereld van propaganda. Anders misschien dan in Rusland en China waar het nieuws niet vrij is, maar het nieuws in Nederland is zeker niet vrij van subjectiviteit en in sommige gevallen is het zelfs zelfcensuur. Bijvoorbeeld als het gaat om incidenten op straat en de afkomst van de dader. Natuurlijk snap ik waarom dat vaak achterwege gelaten wordt, maar dit voedt ook populisme die nu feitelijke voorbeelden kan laten zien dat relevante informatie achterwege wordt gehouden. Minder expliciet en toch zeker nadrukkelijk aanwezig is dat de VS vooralsnog geframed is als goed en China geframed wordt als slecht. Sowieso lopen we erg achter met onze kennis van modern China. Het is niet meer het land van de goedkope arbeid waarin alles wordt nagemaakt. Nee, ze hebben er een kunst van gemaakt om de productie van technologie zo goedkoop te maken dat iedereen produceert in China. Daar wordt niet alleen de technische kennis en innovatie afgekeken, maar ook de arbeidskracht en automatisering om dit te reproduceren en te verbeteren. Iedere grootmacht heeft zijn eigen trucs om hun positie te versterken. Auto’s uit China zijn allang niet meer het goedkope alternatief. Ze zijn zeker betaalbaar en steeds vaker ook nog eens luxer uitgerust dan de Europese en Amerikaanse variant.

Terug naar de extreme afhankelijkheid van de VS. Wist je dat Nederland koploper is als het gaat om overheidsinstellingen in de Microsoft cloud? Nederlanders zijn zeer goed in het adopteren van iets wat werkt. Dat was ook de reden waarom Netflix in Nederland als eerste beschikbaar kwam toen het andere markten ging verkennen buiten Noord Amerika. Nu is schaalbaarheid een superkracht van de VS, het aanbod van Microsoft is dan ook een hele zinvolle als het gaat om je organisatie te digitaliseren. Maar als het in feite een monopolie is geworden en deze niet onder controle staat van Europa, dan is dit zeer onwenselijk en nu is dat wel duidelijk geworden. Ik heb mijn leven lang gewerkt in software en automatisering en ik weet hoe complex en risicovol projecten zijn om te switchen van technologie. Een organisatie uit de Microsoft cloud halen is zeer ingrijpend en natuurlijk heeft niemand er zin in om de eerste te zijn. De kans op mislukking is veel groter dan succes en wat heb je dan gewonnen? Functioneel ben je niets opgeschoten, het voegt niets toe aan je primaire proces. Bovendien moet iedereen wennen, want iedereen kent Microsoft. Dus zelfs het aantrekken van medewerkers en IT-ers is lastiger geworden net als de interoperationaliteit met centrale instellingen. Net als met defensie hebben we ook op dit vlak gekozen voor gemak en ik kan het niemand kwalijk nemen. Het aanbod uit de VS is sterk, betaalbaar en makkelijk. What’s not to like? Maar nu zitten we in een totaal onacceptabele situatie dat de VS geen betrouwbare partner is gebleken en we dit ook niet meer kunnen verwachten in de toekomst. In november zijn de midterms. De kans is groot dat Trump niet populair is, maar verliezen is voor hem geen optie. De maskers zullen dus voor november af gaan. Intimidatie, uit de functie zetten van mensen, stemmen moeilijker maken voor democraten en in arme buurten. We gaan het allemaal zien en ons over verbazen. Kijk bijvoorbeeld eens naar dit fenomeen: Trump en bijvoorbeeld Elon Musk projecteren dat juist Europa is afgegleden. Je hebt geen vrije meningsuiting in Europa. Europa is overgenomen door woke links terwijl de migranten alle rechten hebben en rechts onderdrukt wordt. Europa is alleen goed in reguleren volgens hun. Maar het is eigenlijk precies andersom. Regulering in de VS is anders, maar zeker niet minder dan hier. De media zijn vrijer hier dan in de VS, maar ook hier werkt het net even met een twist. Een media outlet in de VS is vaak eigendom van rijke zakenmensen met invloed en daardoor is ook de output van zo’n organisatie feitelijk gereguleerd. Met de ICE agenten in de VS zie je dat de trias politica in feite dood is. De uitvoerende macht krijgt in toenemende mate immuniteit en doet bijvoorbeeld ook zelf het onderzoek naar misstanden. Gisteren viel er weer een dode onder betogers, maar door ICE werd deze man geframed als gevaarlijk en met een vuurwapen. Maar er zijn zoveel beelden dat het direct duidelijk is dat de man op geen enkel moment een gevaar was voor de ICE agenten. Als je pro ICE en Trump bent, dan ben je het daar niet mee eens en dat is een ziekte geworden. Hoe je het nieuws wil interpreteren hangt volledig af van je politieke voorkeur. Dit terwijl je gewoon twee gedachten naast elkaar in je hoofd kunt laten leven. Bijvoorbeeld dat je voor Trump bent, maar tegen deze fout van ICE. Als ik dit schrijf is er een kans dat een pro-Trumper het argument gebruikt dat juist ik diegene ben die verward is en alles goed praat van “die gevaarlijke gek met een wapen erop uit was om ICE agenten aan te vallen, want de man had naast een wapen ook twee magazijnen extra met kogels bij zich”. Tja, wat is dan de waarheid, en nu kom ik terug op mijn belofte hierboven om dieper in te gaan op de werkelijkheid en de door media geprojecteerde feiten.

De realiteit is een rommelig iets. Is Elon een gevaarlijke gek? Jazeker. Is Elon een briljante man die enorme doorbraken heeft bereikt met zijn bedrijven die bijna als onmogelijk worden ervaren? Jazeker.

Is China een dictatuur onder XI Jinping en worden er bevolkingsgroepen in China onderdrukt? Absoluut. Voelen de chinezen zich allemaal onderdrukt en niet vrij? Absoluut niet. Hun realiteit ziet er heel anders uit dan wij ons voor kunnen stellen. In de praktijk heeft een chinees te maken met lokale overheid en een systeem waarmee dit werkt en een enorme bureaucratie. Zij hebben ook een verstoord beeld van Europa en de VS net zoals wij een verstoord beeld hebben van China. Maar of je nu naar China of de VS gaat, daar zit niet zo’n verschil in. Je moet alles afstaan zoals je vingerafdrukken en veel zaken rondom privacy. Wist je dat je onder ESTA aan de VS enorm veel van je rechten afstaat? Bij de douane kunnen zij vragen je telefoon te unlocken en af te geven. Dat is net zo listig als dat je China in gaat. China is een veel gevallen nog veel vriendelijker. Het gaat me nu niet om China de hemel in te prijzen omdat de VS nu zo lullig doet. Het gaat er vooral om dat we een beeld hebben van de VS en China die veel meer facetten heeft dan we kunnen zien. Ik bedoel dit ook niet om te preken, maar dit is gewoon iets wat voor iedereen geldt, het is onze aard. We kunnen niet alle informatie zien en verwerken en slaan het plat naar algemene ideeën; in de VS heb je vrije meningsuiting en in China niet. Alsof China niet een enorm land is met vele culturen en regio’s. Als je van Rotterdam door Den Haag naar Amsterdam gaat heb je al te maken met diverse manieren van spreken en subculturen. Niet alle moslims in China worden onderdrukt. Nu weet ik zelf ook weinig over China en baseer wat ik hier schrijf op wat ik van anderen lees en wat youtube filmpjes die ik heb gekeken. Het is dus meer een algemeen statement dat we allemaal ons mening vormen op basis van maar weinig feiten die we zelf waar kunnen nemen.

Toch wil ik afsluiten met wat gedachten. Ik heb een afkeer tegen het negatieve. Hoe kun je voor ICE agenten zijn? Waarom al die vijandigheid in de politiek. De VS is de agressor, niet Europa. Daarmee zie ik ze dus ook als de baddies (bad guys). Niet omdat Europa alles goed doet, maar ik geloof niet in agressie en vijandigheid. Natuurlijk moet je opkomen tegen onrecht en niet over je heen laten lopen. Maar het zwart wit denken door hele groepen over een kam te scheren… daar geloof ik niet in. Er straalt zoveel negativiteit van uit en negatieve gedachten leiden tot negatieve gevoelens. Ik geloof absoluut in vicieuze cirkels. Als we negativiteit projecteren en steeds grover worden in ons taalgebruik en steeds minder stijlvol handelen, dan heeft dit consequenties in de realiteit. Anderen nemen het over en versterken het. Je gaat met z’n allen de verkeerde kant op. Als die massa zo groot wordt, dan komt er een omwenteling. Een periode van diepe crisis en ellende. Ik kan me niet voorstellen dat de houding van de VS, het gedoe met tarieven en oorlog praat iets oplevert voor de Amerikanen. Is hun doel om Amerika te verbeteren? Ik geloof er niets van. Dit gaat om ego’s en persoonlijk gewin. Oorlog en geweld ontstaat niet door door groepen, maar door achterliggende individuen met een plan.

Waar hoop ik op? Wat zou ik willen dat er anders ging? Allereerst dat Rusland door zijn hoeven zakt, Poetin zijn positie verliest en de oorlog in Oekraïne tot een einde komt. Alleen dit al zal hopelijk tot een lente leiden met nieuwe positiviteit. Ik hoop ook dat de VS een democratie blijft en deze aanval op de democratie af kan slaan. Het is een zelf veroorzaakte wond en ook de VS moet helen. Ik hoop dat Europa de eenheid vind die het nodig heeft. Onderlinge afhankelijkheid is niet per se slecht. Het zorgt ervoor dat relaties onderhouden moeten worden. Maar het is belangrijk dat Europa weer middelen krijgt voor afschrikking en accepteert dat de volledige afhankelijkheid van de VS onwenselijk is. Al deze huidige ellende zorgt er ook voor dat het werken aan duurzaamheid uitgesteld wordt. We gebruiken de atmosfeer als open riool en dit zal leiden tot een ongelooflijk portie ellende. Maar zoals Elon heeft laten zien wat er mogelijk is met geld en passie, zo zouden we dit ook in kunnen zetten om lekker en gezond eten te ontwikkelen zonder dierenleed, goedkope energie zonder de vervuiling. Gezondheid en educatie voor iedereen en de kans om je eigen leven vorm te geven. Ik zie geen fundamenteel probleem waarom dit niet mogelijk zou zijn. Het kan gewoon. Dat geloof ik.

PS: Zoals altijd, ik vind het gewoon lekker om mijn gedachten te laten gaan en te schrijven wat er in mij opkomt. Ik lees dit een keer door en plaats het. Er zit geen diepere gedachten achter anders dan dat ik het leuk vind om veel later terug te lezen. Het leven gaat al zo snel en hoeveel details van een jaar blijven nu hangen? Dit is als een foto, maar dan 1 die uit duizend woorden bestaat.

Geplaatst in Uncategorized | Plaats een reactie